389 Nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM

-5-
TP.HCM TRONG GIAI ĐOẠN 2003-2005…………………………………………… 30
1/ Kết quả hoạt động…………………………………………………… 30
2/ Các thủ đoạn gian lận mà đối tượng buôn lậu hàng hóa nhập khẩu
thường sử dụng…………………………………………………………… 37
3/ Các biện pháp nghiệp vụ được Chi cục quản lý thò trường Thành phố Hồ Chí Minh áp
dụng……………………………………………………………….……………… 40
IV/ PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, GIÁM SÁT
TRONG CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG BUÔN LẬU HÀNG HÓA
NHẬP KHẨU GIAI ĐOẠN 2003-2005………………………………………………………………………… 42
1/ Những mặt đạt được…………………………………………………….42
2/ Những hạn chế, tồn tại cần khắc phục…………………………………….43
a) Những hạn chế trong hoạt động kiểm tra, giám sát………………………………43
b) Những hạn chế về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và đội ngũ
cán bộ………………………………………………………………….48
3/ Nguyên nhân…………………………………………………………….51
a) Nguyên nhân khách quan………………………………………………………51
b) Nguyên nhân chủ quan…………………………………………………54
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ
HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, GIÁM SÁT CHỐNG BUÔN LẬU HÀNG HÓA
NHẬP KHẨU CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TP.HCM
I/ QUAN ĐIỂM, CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA
VỀ CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG BUÔN LẬU……………………………………….59
1/ Quan điểm……………………………………………………………….59
2/ Chủ trương của Nhà nước trong công tác đấu tranh chống buôn lậu…………61


-6-
a) Đổi mới nhận thức về công tác quản lý thò trường…………………… 61

b) Về tổ chức điều hành………………………………………………62

II/ MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA,GIÁM SÁT CHỐNG
BUÔN LẬU HÀNG HÓA NHẬP KHẨU CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG
TP.HCM…………………………………….……………………………………….64
1/ Dự báo xu hướng tình hình kinh tế, thương mại tác động đến buôn lậu trên đòa bàn Thành
phố Hồ Chí Minh…………………………………………………………………… 64
2/ Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn
lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục quản lý thò trường TP.HCM ………………… …… 65
a) Đổi mới cơ cấu tổ chức điều hành……………………………………… …. 65
b) Tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý tạo cơ sở cho việc kiểm tra,
giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu……………………………… …66
c) Về chế độ hóa đơn chứng từ…………………………………………… …68
d) Đổi mới hoạt động công tác quản lý thò trường………………………………70
e) Tăng cường công tác quản lý đòa bàn……………………………………… 71
f) Nâng cao năng lực và phẩm chất của cán bộ công chức
Chi cục quản lý thò trường Thành phố Hồ Chí Minh………………………………72
g) Tăng cường công tác phối hợp giữa Chi cục quản lý thò trường
Thành phố Hồ Chí Minh với các cơ quan hữu quan có liên quan………………….72
h) Đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật cho người dân………… 73
Phát triển sản xuất trong nước, nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam 74
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


-7-
LỜI MỞ ĐẦU
Như chúng ta đã biết suy cho cùng ai cũng là người tiêu dùng. Nhìn một cách tổng thể,
khi xã hội ngày càng phát triển thì người tiêu dùng ngày càng được thỏa mãn các nhu cầu của
mình, kể cả vật chất lẫn tinh thần. Ở Việt Nam, thành quả 20 năm sự nghiệp đổi mới của Đảng
đã chứng minh điều đó. Thò trường hàng hóa phong phú, đa dạng, mua bán thuận tiện, đáp ứng
nhu cầu của mọi tầng lớp dân cư. Tuy nhiên do ảnh hưởng của mặt trái kinh tế thò trường, cũng
như trên thế giới người tiêu dùng ở Việt Nam đã và đang phải đối mặt với các thách thức của
nạn hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng…Trước tình hình đó việc đẩy mạnh nhiệm vụ bảo
vệ người tiêu dùng là một nhiệm vụ cấp thiết.
Với chức năng kiểm tra chống buôn lậu, sản xuất và buôn bán hàng giả,
chống gian lận thương mại và các hành vi khác trong hoạt động thương mại và
dòch vụ, hoạt động của lực lượng quản lý thò trường liên quan mật thiết đến việc
bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng cũng như góp phần tích cực
vào việc xây dựng một thò trường phát triển theo đònh hướng XHCN, tạo ra môi
trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các nhà sản xuất
kinh doanh chân chính. Vì vậy việc tìm hiểu thực trạng hoạt động kiểm tra, kiểm
soát của lực lượng quản lý thò trường nhất là công tác đấu tranh chống buôn lậu
hàng hóa nhập khẩu trong giai đoạn hiện nay là điều hết sức cần thiết (vì đây là
hoạt động thường xảy ra nhiều vi phạm và gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển
của nền kinh tế thò trường). Trên cơ sở đó đề ra những biện pháp để nâng cao
hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát trong công tác đấu tranh chống buôn lậu
hàng hóa nhập khẩu góp phần ổn đònh nền kinh tế thò trường là nhu cầu cấp
bách. Chính vì lý do đó mà em chọn đề tài “ Nâng cao hiệu quả hoạt động
kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục quản lý
thò trường Thành phố Hồ Chí Minh”.


-8-
Mục đích của luận văn nhằm khái quát những vấn đề lý luận chung về
lòch sử ra đời, nhiệm vụ quyền hạn, vai trò, đặc điểm cơ bản về hoạt động của
lực lượng quản lý thò trường nói chung, nêu lên thực trạng về hoạt động kiểm tra,
giám sát trong công tác đấu tranh chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của lực
lượng quản lý thò trường Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Đồng thời đề cập
những hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế mà lực lượng quản lý thò trường
Thành phố Hồ Chí Minh gặp phải trong hoạt động kiểm tra, giám sát chống
buôn lậu hàng hóa nhập khẩu. Trên cơ sở đó đưa ra những biện pháp nhằm nâng
cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu ở
giai đoạn hiện nay.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn là hoạt động kiểm tra,
giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục quản lý thò trường
Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2003-2005.
Luận văn sử dụng phương pháp đi từ cái chung đến cái riêng, kết hợp lòch
sử với logic, tổng hợp và phân tích để qua đó rút ra kết luận.
Nội dung của luận văn được bố cục gồm 3 chương:
- Chương 1: Khái quát hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng
hóa nhập khẩu của lực lượng quản lý thò trường.
- Chương 2: Thực trạng hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn lậu
hàng hóa nhập khẩu của Chi cục quản lý thò trường TP.HCM.
- Chương 3: Một số biện pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra,
giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục quản lý thò trường
TP.HCM.
Tuy đã có nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu nhưng luận văn chắc chắn
không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong được sự đóng góp ý kiến, chỉ
dẫn của Quýù Thầy côâ. Xin chân thành cảm ơn.


-9-
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, GIÁM SÁT
CHỐNG BUÔN LẬU HÀNG HÓA NHẬP KHẨU CỦA LỰC LƯNG
QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG

I/ HÀNG HÓA NHẬP KHẨU VÀ CÁC HÌNH THỨC BUÔN LẬU
HÀNG NHẬP KHẨU TẠI VIỆT NAM
1/ Khái niệm hàng hóa nhập khẩu
Hàng hóa nhập khẩu là hàng hóa, dòch vụ mua của nước ngoài. Lượng
hàng hóa nhập khẩu nhiều hay ít sẽ ảnh hưởng đến cán cân thương mại của một
quốc gia vì vậy việc quản lý hàng hóa nhập khẩu đối với một quốc gia là rất
quan trọng. Trên cơ sở quản lý hàng hóa nhập khẩu mà Nhà nước có những
chính sách phù hợp nhằm đem lại hiệu quả cao nhất cho sự tăng trưởng của nền
kinh tế.
2/ Đặc điểm hàng hóa nhập khẩu
- Chủng loại mẫu mã đa dạng, phong phú: do hàng hóa nhập khẩu là hàng
hóa của nhiều nước trên thế giới do đó tùy theo đặc điểm của từng nước mà
hàng hóa nhập khẩu sẽ có nhiều đặc trưng, công dụng khác nhau nhằm để thỏa
mãn nhu cầu của nhiều người tiêu dùng tại các nước khác nhau.
- Chất lượng tốt: do tiếp nhận được công nghệ kỹ thuật cao nên đa phần
hàng hóa nhập khẩu thường có chất lượng tốt hơn so với chất lượng hàng hóa sản
xuất trong nước vì vậy đáp ứng được yêu cầu của nhiều người tiêu dùng trong
nước.
- Giá cả cao: chủ yếu do ảnh hưởng bởi thuế suất thuế nhập khẩu nên
hiện nay thì giá cả hàng hóa nhập khẩu thường cao hơn so với hàng hóa sản xuất


-10-
trong nước và đây cũng chính là nguyên nhân mà hàng nhập lậu hiện nay ngày
càng nhiều nhằm mục đích đạt lợi nhuận từ việc trốn thuế.
3/ Tác động của hoạt động xuất nhập khẩu đối với kinh tế- xã hội nước ta
Tác động của hoạt động xuất nhập khẩu đối với kinh tế- xã hội nước ta là
sự tác động mang tính hai mặt nhất là trong tiến trình hội nhập của đất nước.
Về mặt tích cực: khi hội nhập Việt Nam sẽ có cơ hội gia tăng xuất khẩu
do được hưởng thuế suất thấp và đỡ vấp phải những rào cản phi thuế quan, sẽ có
cơ hội nhập hàng hóa có chất lượng và giá cả cạnh tranh, điều đáng chú ý là
khối lượng hàng hóa nhập khẩu có thể tăng nhưng giá trò kim ngạch nhập khẩu
sẽ tăng hoặc tăng không đáng kể và người Việt Nam sẽ có lợi trong việc tiêu
dùng của mình, hơn nữa việc nhập khẩu hàng hóa diễn ra dễ dàng làm cho hoạt
động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp phải nhập khẩu công nghệ và
nguyên liệu đầu vào thuận lợi hơn.
Về mặt tiêu cực: với việc loại bỏ cắt giảm hàng rào thuế quan theo các
cam kết đối với hàng hóa nhập khẩu cũng làm gia tăng sức cạnh tranh đối với
hàng hóa sản xuất trong nước đây là thách thức đối với các doanh nghiệp trong
nước khi năng lực cạnh tranh còn hạn chế thậm chí một số ngành hàng sẽ phá
sản từ đó nảy sinh những phức tạp cả về kinh tế lẫn xã hội.
Do vậy, chủ trương của Chính phủ đối với hoạt động này là khuyến khích
phát triển những lónh vực, sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, có khả năng mở rộng
thò trường sao cho một sản phẩm cạnh tranh được trên thò trường trong nước cũng
có khả năng cạnh tranh trên thò trường nước ngoài. Ngược lại, đi đôi với việc
phát triển một số ngành sản phẩm theo các tiêu chí trên, chủ trương của Nhà
nước là coi trọng phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp nền
tảng cho công nghiệp hóa. Theo chủ trương này, căn cứ quản lý xuất nhập khẩu
các mặt hàng quản lý chuyên ngành dần dần sẽ nghiêng về tiêu chuẩn kỹ thuật,


-11-
vệ sinh an toàn thực phẩm, điều kiện hành nghề…chứ không dùng giấy phép làm
công cụ để hạn chế thương mại. Chính sách đầu tư cũng từng bước giảm thiểu
việc bảo hộ các ngành thay thế nhập khẩu, khuyến khích đầu tư vào các ngành
đònh hướng xuất khẩu. Chính sách bảo hộ sẽ được cân nhắc kỹ, tập trung theo
một số ngành và chỉ bảo hộ trong thời gian nhất đònh.
4/ Các hình thức buôn lậu hàng hóa nhập khẩu tại Việt Nam
Hiện nay các đối tượng ngày càng có nhiều thủ đoạn tinh vi hơn trong sản
xuất kinh doanh hàng lậu. Một số hình thức buôn lậu chủ yếu hiện nay là: Nhập
hàng hóa không qua con đường chính ngạch (nhập lậu), sản xuất hàng lậu mua
bán hàng nhập lậu trôi nổi trên thò trường kể cả hàng cấm. Song hành với hoạt
động buôn lậu này để hợp thức hóa hàng lậu thì gian lận hóa đơn chứng từ, khai
gian số lượng, xuất xứ sản phẩm…là những hành vi thường được sử dụng.
* Các hình thức buôn lậu thông qua hóa đơn chứng từ:
+ Hóa đơn giả: là hành vi mua hóa đơn không do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền ban hành để hợp thức hóa hàng nhập lậu.
+ Hóa đơn thật nhưng hành vi mua bán sử dụng bất hợp pháp: mua bán
hóa đơn chưa ghi nội dung hoặc có ghi nội dung nhưng không có hàng hóa, dòch
vụ kèm theo hoặc không đúng mặt hàng; có chênh lệch về giá trò giữa các liên
của hóa đơn, mua bán hóa đơn của doanh nghiệp đã bỏ trốn sau ngày có thông
báo…
+ Quay vòng hóa đơn: dùng hóa đơn hợp pháp để hợp thức hóa việc mua
bán hàng lậu cho những lần mua hàng tiếp theo mà những mặt hàng này có cùng
chủng loại với những mặt hàng trước đó.
+ Mua hàng trôi nổi bán hàng không xuất hóa đơn
* Tác hại của buôn lậu:


-12-
Tác hại của buôn lậu nói chung là gây lũng đoạn nền kinh tế thò trường
không chỉ nhà nước bò thiệt hại (gây thất thu cho ngân sách nhà nước) mà quyền
lợi của người tiêu dùng, các tổ chức kinh doanh cũng bò xâm phạm, tạo ra sự
không công bằng trong cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, làm băng hoại môi
trường kinh doanh lành mạnh của các nhà đầu tư, gây khó khăn cho những doanh
nghiệp làm ăn chân chính, làm hỗn loạn thò trường bởi các hàng gian, hàng giả,
chất lượng sản phẩm không đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng, làm giảm tính
cạnh tranh của các sản phẩm Việt Nam, ảnh hưởng quá trình hội nhập quốc tế,
làm ảnh hưởng đến quá trình phát triển, sự tăng trưởng của nền kinh tế.
Có thể nói việc hội nhập sẽ làm cho số lượng hàng hóa nhập khẩu vào
nước ta ngày càng nhiều và điều đó cũng đồng nghóa với việc gian lận để nhập
lậu hàng hóa qua nhiều con đường khác nhau cũng sẽ trở nên phức tạp hơn. Vì
vậy để nhằm hạn chế tới mức thấp nhất các mặt tiêu cực của chúng, các cơ quan
quản lý nhà nước như Hải quan, công an kinh tế…trong đó có lực lượng quản lý
thò trường với tư cách là lực lượng chủ công trên thò trường nội đòa cũng được
giao nhiệm vụ tổ chức kiểm tra, giám sát hoạt động này.
II/ KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
CỦA LỰC LƯNG QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG
1/ Lòch sử ra đời và quá trình tổ chức hoạt động của lực lượng quản lý
thò trường
Cách đây 49 năm Ban quản lý thò trường trung ương đã được thành lập
theo Nghò đònh 290/TTg của Thủ tướng chính phủ. Đó là tiền thân của hệ thống
tổ chức lực lượng quản lý thò trường ngày nay. Trải qua gần 50 năm hoạt động
qua nhiều thời kỳ, tổ chức của lực lượng quản lý thò trường đã nhiều lần thay đổi,
dưới đây xin tóm tắt một số nét lớn như sau:
Tổ chức quản lý thò trường được thành lập từ 1957 cho đến năm 1985 ở
Trung ương là Ban quản lý thò trường Trung ương, sau là Ban chỉ đạo quản lý thò


-13-
trường Trung ương; ở các tỉnh, thành phố và khu tự trò thành lập Ban quản lý thò
trường. Ban quản lý thò trường Trung ương trực thuộc chính phủ, thành phần gồm
đại diện các Bộ, ngành hữu quan và hoạt động mang tính chất kiêm nhiệm.
Tiếp theo giai đoạn 1986 -1990 nhằm tăng cường cho công tác đấu tranh
chống buôn lậu, chủ tòch Hội đồng bộ trưởng (nay là Thủ tướng chính phủ) quyết
đònh thành lập thêm 2 Ban công tác đặc nhiệm phía Nam và phía Bắc. Đến
tháng 12/1991, để thống nhất chỉ đạo công tác quản lý thò trường chống đầu cơ,
buôn lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả và các hành vi kinh doanh trái phép khác,
Hội đồng bộ trưởng (nay là chính phủ) ban hành Nghò đònh 398/HĐBT về việc
thành lập Ban chỉ đạo Trung ương về quản lý thò trường trên cơ sở hợp nhất Ban
công tác đặc nhiệm phía Nam và phía Bắc với Ban chỉ đạo quản lý thò trường
Trung ương. Ban chỉ đạo quản lý thò trường Trung ương đặt dưới sự chỉ đạo trực
tiếp của chủ tòch Hội đồng bộ trưởng với các thành viên đại diện các Bộ: Thương
mại- Du lòch, Nội vụ, Tài chính, Quốc phòng, Văn hóa-Thông tin và Thể thao,
Giao thông vận tải và bưu điện, Thanh tra ngân hàng nhà nước, Ngân hàng Việt
Nam, Tổng cục Hải quan và Bộ đội biên phòng. Tuy nhiên, hoạt động của các
thành viên của Ban chỉ đạo quản lý thò trường Trung ương vẫn mang tính kiêm
nhiệm, mặc dù năm 1985 Hội đồng bộ trưởng quyết đònh thành lập các Đội quản
lý thò trường trực thuộc Ban chỉ đạo quản lý thò trường tỉnh, thành phố và đặc khu
trực thuộc Trung ương và cấp huyện, thò xã trong cả nước.
Năm 1994, tại Nghò đònh 35/CP, chính phủ quyết đònh giao Bộ thương mại
thống nhất chỉ đạo công tác quản lý thò trường trong cả nước. Sự kiện này đánh
dấu việc tổ chức lại công tác chỉ đạo quản lý thò trường theo hướng gắn trách
nhiệm quản lý nhà nước của Bộ thương mại. Tiếp theo ngày 23/01/1995, chính
phủ ban hành Nghò đònh 10/CP về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của Quản lý thò
trường, trong đó quy đònh Quản lý thò trường là lực lượng chuyên trách được tổ
chức từ Trung ương đến đòa phương có chức năng kiểm tra, kiểm soát thò trường,


-14-
đấu tranh chống các vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại ở thò trường
trong nước. Hệ thống Quản lý thò trường gồm:
- Ở Trung ương: thành lập Cục Quản lý thò trường trực thuộc Bộ thương
mại trên cơ sở sát nhập bộ máy chuyên trách của Ban Quản lý thò trường Trung
ương chuyển giao về Bộ thương mại và Vụ Quản lý thò trường thuộc Bộ thương
mại.
- Ở tỉnh, thành phố: thành lập Chi cục Quản lý thò trường trực thuộc Sở
thương mại trên cơ sở tổ chức lại bộ máy chuyên trách của Ban chỉ đạo Quản lý
thò trường tỉnh, thành phố hiện có.
- Ở quận, huyện, thò xã, thành phố thuộc tỉnh: chủ tòch UBND tỉnh quyết
đònh thành lập các Đội Quản lý thò trường trực thuộc Chi cục hoạt động trên đòa
bàn huyện, trên cơ sở tổ chức lại các Đội kiểm tra thò trường hiện có ở đòa
phương.
SƠ ĐỒ HỆ THỐNG TỔ CHỨC LỰC LƯNG
QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG

CỤC QUẢN LÝ
THỊ TRƯỜNG
CHI CỤC QLTT
TỈNH, THÀNH PHỐ
BỘ
THƯƠNG MẠI
UBND TỈNH, THÀNH
PHỐ TRỰC THUỘC TW
SỞ THƯƠNG MẠI
TỈNH, THÀNH PHỐ
CÁC ĐỘI QUẢN LÝ
THỊ TRƯỜNG

Xem chi tiết: 389 Nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát chống buôn lậu hàng hóa nhập khẩu của Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM