LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3 tại công ty bảo hiểm cổ phần Petrolimex thực trạng và giải pháp": http://123doc.vn/document/569710-nghiep-vu-bao-hiem-trach-nhiem-dan-su-cua-chu-xe-co-gioi-doi-voi-ngoi-thu-3-tai-cong-ty-bao-hiem-co-phan-petrolimex-thuc-trang-va-giai-phap.htm
Trong pháp luật dân sự thì ngoài việc gây ra thiệt hại đối với ngời bị
hại còn phải do hành vi vó lỗi của chủ thể mới phát sinh trách nhiệm dân sự
2. Các yếu tố làm phát sinh trách nhiệm dân sự
2.1. Đặc điểm của trách nhiệm dân sự
Trách nhiệm dân sự mang đầy đủ những đặc điểm chung của loại hình
trách nhiệm pháp lý
Thứ nhất: Trách nhiêm dân sự đợc coi là một biện pháp cỡng chế của
pháp luật đợc thể hiện dới dạng trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ dân sự và
trách nhiệm bồi thờng thiệt hại nhằm đảm bảo quyền lợi cho bên bị hại
Thứ hai: Cùng với các biện pháp cỡng chế thi hành nghĩa vụ dân sự
nó sẽ đem lại cho ngời thực hiện nghĩa vụ dân sự những hậu quả bất lợi
Thứ ba: Trách nhiệm dân sự do các cơ quan có thẩm quyền của nhà n-
ớc thực thi theo trình tự và thủ tục nhất định đối với những ngòi có hành vi
trái pháp luật gây thiệt hại cho ngời khác nhng cha đủ để chịu trách nhiệm
hình sự trớc pháp luật
2.2. Các yếu tố làm phát sinh trách nhiệm dân sự
Theo quy định của của pháp luật thì những trờng hợp mà thỏa mãn các
điều kiện sau đây sẽ phát sinh trách nhiệm dân sự :
- Phải có thiệt hại thực tế của bên bị hại
- Phải có lỗi của ngời gây ra thiệt hại
- Phải có mối quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại thực tế
Trách nhiệm dân sự bao gồm trách nhiệm dân sự trong và ngoài hợp
đồng
Trách nhiệm dân sự theo hợp đồng phát sinh trên các cơ sở những thỏa
thuận giữa các bên trong hợp đồng. Nh vậy trách nhiệm dân sự theo hợp đồng
5
luận văn tốt nghiệp
chỉ phát sinh khi các bên có những mối quan hệ rằng buộc từ trớc và có các
quan hệ trực tiếp đến hợp đồng ký kết, liên quan đến chủ thể ký kết hợp
đồng, họ đều là những ngời có đầy đủ năng lực hành vi. Nó khác với trách
nhiệm dân sự ngoài hợp đồng chủ thể gây ra có thể là do ngời hoặc súc vật
Bởi vậy trách nhiệm bồi thờng cũng có sự khác nhau, liên quan đến
những ngời đại diện hợp pháp hặc chủ sở hữu (đối với vật và gia súc). Đây
chính là điểm khác nhau cơ bản giữa trách nhiệm dân sự trong và ngoài hợp
đồng. Việc phát sinh trách nhiệm dân sự thờng là bất ngờ và không ai có thể
lờng trớc đợc. Nhiều những trờng hợp thiệt hại vợt quá khả năng tài chính
của cá nhân, tổ chức
Do vậy các cá nhân cũng nh các tổ chức đã tìm mọi các biện pháp để
hạn chế và kiểm soát tổn thất nh:
- Tự chịu rủi ro
- Né tránh rủi ro
- Bảo hiểm
Tuy nhiên biện pháp u việt nhất, tốt nhất là các cá nhân cũng nh các tổ
chức nên mua bảo hiểm. Qua đó các cá nhân chuyển giao rủi ro cho nhà bảo
hiểm, bù lại các cá nhân phải đóng cho nhà bảo hiểm một khoản phí và nhà
bảo hiểm sẽ cam kết bồi thờng cho ngời đợc bảo hiểm khi sự kiện bảo hiểm
xảy ra.
3. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là một loại hình bảo hiểm mà nguời bảo
hiểm cam kết bồi thờng phần trách nhiệm dân sự của ngời bảo hiểm theo
cách thức và hạn mức đã đợc hai bên thỏa thuận trong hợp đồng với điều kiện
ngời tham gia bảo hiểm phải đóng một khoản phí tơng ứng
6
luận văn tốt nghiệp
Mục đích của ngời tham gia chính là chuyển giao phần trách nhiệm
dân sự của mình mà chủ yếu là trách nhiệm bồi thờng
Nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự ra đời từ rất sớm và ngày càng
phát triển. Hiện nay có rất nhiều các nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm nh :
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với hành khách
trên xe
- Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ tầu biển
- Bảo hiểm trách nhiệm đối với hàng hóa vận chuyển trên xe
- Bảo hiểm trách nhiệm đối với sản phẩm và của chủ lao động đối với
ngời lao động
Mặc dầu có rất nhiều nghiệp vụ bảo hiểm dân sự nhng mỗi nghiệp vụ
đều mang những đặc điểm chung của bảo hiểm trách nhiệm dân sự :
Thứ nhất: Đối tợng bảo hiểm mang tính trừu tợng. Đó chính là trách
nhiệm hay nghĩa vụ bồi thờng. Hơn nữa trách nhiệm là bao nhiêu lại không
xác định đợc ngay ở lúc tham gia bảo hiểm. Mức độ thiệt hại thờng xác định
dựa trên mức độ lỗi của ngời gây ra và mức độ thiệt hại của bên thứ ba.
Thứ hai: Bảo hiểm trách nhiệm dân sự thờng đợc thực hiện dới hình
thức bắt buộc
Thứ ba: Phơng thức bảo hiểm có thể là có hoặc không có giới hạn
Bởi vì thiệt hại trách nhiệm dân sự cha xác định đợc ngay tại thời điểm
tham gia bảo hiểm và thiệt hại này có thể sẽ là rất lớn. Bởi vậy để nâng cao
trách nhiệm của ngời tham gia bảo hiểm thì các công ty bảo hiểm thờng đa ra
các hạn mức trách nhiệm, tức là mức bồi thờng bị giới hạn bởi số tiền bảo
hiểm
7
luận văn tốt nghiệp
Tuy vậy cũng có một số nghiệp vụ bảo hiểm lại không áp dụng hạn
mức trách nhiệm. Hình thức bảo hiểm này khiến các nhà bảo hiểm không xác
định đợc mức độ thiệt hại của các rủi ro, không xác định đợc số tiền bảo
hiểm vì vậy trách nhiệm bồi thờng chính là toàn bộ trách nhiệm phát sinh của
ngời đợc bảo hiểm. Thế nhng loại bảo hiểm này rất dễ đẩy các công ty vào
tình trạng phá sản. Do vậy khi nhận bảo hiểm không có giới hạn thì các công
ty phải sử dụng các biện pháp nhằm phân tán rủi ro để bảo vệ mình.
II. Sự cần thiết triển khai nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm
dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3
1. Đặc điểm và tính năng động của xe cơ giới
Xe cơ giới là tất cả các loại xe hoạt động trên đờng bộ bằng chính
những động cơ của mình và đợc phép lu hành trên lãnh thổ của mỗi quốc gia.
Xe cơ giới chiếm một số lợng lớn và có một vị trí quan trọng trong ngành
giao thông vận tải, một ngành kinh tế có ảnh hởng tới tất cả các ngành nó là
một sợi dây kết nối các mối quan hệ lu thông hàng hóa giữa các vùng, giữa
trong và ngoài nớc tạo điều kiện phát triển kinh tế và phục vụ nhu cầu đi lại
của nhân dân. Ngày nay vận chuyển bằng xe cơ giới là hình thức vận chuyển
phổ biến và sử dụng rộng rãi trong nền kinh tế quốc dân
Xe cơ giới có tính u điểm là tính cơ động cao và linh hoạt có thể di
chuyển trên địa bàn phức tạp, tốc độ cao và chi phí tơng đối là thấp. Tuy vậy
vấn đề an toàn đang là vấn đề lớn đang đợc đặt ra đối với loại hình vận
chuyển này. Đây là hình thức vận chuyển có mức độ nguy hiểm lớn, khả
năng xảy ra tai nạn là rất cao do số lợng đầu xe dày đặc, đa dạng về chủng
loại, bất cập về chất lợng. Hơn nữa hệ thống đờng xá ngày càng xuống cấp
lại không đợc tu sửa kịp thời. Đó chính là những nguyên nhân chủ yếu dẫn
đến các vụ tai nạn giao thông gây thiệt hại lớn về ngời và của cho nhân dân
gây mất trật tự an toàn xã hội.
8
luận văn tốt nghiệp
2. Sự cần thiết phải triển khai nghiệp vụ bảo hểm trách nhiệm
dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3
Sự phát triển nhanh chóng của các phơng tiện cơ giới một mặt đem lại
cho con ngời một hình thức vận chuyển thuận tiện nhanh chóng kịp thời, giá
rẻ và phù hợp với đại đa số c dân việt nam hiện nay.
Chỉ tính riêng việt nam hiện nay trong vòng hơn 10 năm qua các ph-
ơng tiện cơ giới đã có mức tăng trởng khá cao đặc biệt là mô tô :
Từ năm 1990 đến năm 2001 bình quân hằng năm phơng tiện cơ giới đ-
ờng bộ tăng 17,8% trong đó ô tô tăng 7,6% , xe máy xấp xỉ bằng 19,5%.
Năm 2000 so với năm 1990 phơng tiện cơ giới đờng bộ tăng 4,5 lần, ô tô tăng
2,14 lần, xe máy tăng 4,64 lần. Một đặc điểm về cơ cấu phơng tiện cơ giới đ-
ờng bộ nớc ta là số lợng xe máy chiếm 91% tổng số phơng tiện cơ giới đờng
bộ và tuy mức độ tăng trởng cao nhng nhìn chung mức cơ giới hóa là vẫn còn
thấp so với các nớc trong khu vực. Hiện nay Việt Nam có 75 xe trên 1000
dân trong khi Thái Lan có 190 xe trên 1000 dân, Malaixia 340 xe trên 1000
dân. Tỷ lệ xe cũ nát có điều kiện an toàn thấp chiếm tỷ trọng lớn và tổng số
xe đợc kiểm định so với tổng số xe đang lu hành còn quá thấp
Theo các chuyên gia trong thập kỷ tới phơng tiện cơ giới nớc ta vẫn
tăng cao. Mức tăng trởng theo dự báo theo GDP thì cứ mỗi năm khi GDP
tăng 1% thì tổng lợng vận tải tăng từ 1,2% đến 1,5% đặc biệt là năm 2006
khi chúng ta mở cửa và thực hiện các cam kết cắt giảm thuế điều này sẽ dẫn
tới một lợng xe khổng lồ sẽ đợc nhập vào Việt Nam với giá rẻ phù hợp với túi
tiền ngời dân
Đối lập với tốc độ gia tăng của các phơng tiện giao thông. Tốc độ phát
triển của cơ sở hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế. Theo số liệu thống kê
cho thấy năm 1998 cả nớc có 106.134 km đờng bộ thì chỉ có khoảng 28,7%
là đợc giải nhựa nhng chất lợng kém và ngày càng xuống cấp trầm trọng.
9
luận văn tốt nghiệp
Cũng từ sự phát triển bất hợp lý này đã làm cho tình hình tai nạn giao thông
có xu hớng ngày càng tăng.
Theo số liệu thống kê của cục cảnh sát thì trung bình mỗi ngày xảy ra
33 vụ tai nạn xe cơ giới, làm chết 20 ngời và bị thơng 35 ngời, cha kể thiệt
hại về vật chất và tinh thần. Số vụ tai nạn giao thông năm sau cao hơn năm tr-
ớc là 22,5%, số ngời bị chết và thơng trong năm cao hơn năm trớc lần lợt là
27,78% và 30,6%.
Điểm đáng lu ý ở dây chính là tai nạn xe cơ giới luôn chiếm tỷ lệ cao
trong các loại hình giao thông vận tải, chiếm 93,7% về số vụ, 94,13% về số
ngời chết, và 98,8% số ngời bị thơng
Đất nớc ta cũng nh nhiều nớc trên thế giới đều phải đối mặt với tình
trạng tai nạn giao thông, phải đối mặt với những thiệt hại về ngời và của mà
các chủ phơng tiện và ngời thiệt hại phải gánh chịu. Làm thế nào để khắc
phục dợc những thiệt hại và nâng cao trách hniệm của các chủ phơng tiện. Từ
xa đến nay con ngời đã tìm ra các biện pháp kiểm soát rủi ro và tài trợ rủi ro
thế nhng biện pháp hữu hiệu nhất là tham gia bảo hiểm.Việc tham gia bảo
hiểm sẽ thành lập nên một quỹ tài chính, quỹ này sẽ chi trả cho các đối tợng
tham gia bảo hiểm khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra nhằm giúp đỡ ngời bị hại
ổn định cuộc sống.
Nh vậy nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối
với ngời thứ 3 ra đời đã đáp ứng nhu cầu của toàn xã hội và cũng là điều
mong muốn thiết tha của các chủ phơng tiện.
3. Cở sở hình thành tính bắt buộc của bảo hiểm trách nhiệm dân
sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3
Nhằm nâng cao trách nhiệm của chủ phơng tiện xe cơ giới, bảo vệ
quyền lợi của nạn nhân ngày 10/3/88 HĐBT đã ban hành nghị định 30/HĐBT
về việc quy định chế độ bảo hiểm bắt buộc đối với trách nhiệm dân sự của
chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3. Ngày 17/12/1997 Chính phủ ban hành nghị
10
luận văn tốt nghiệp
điịnh 115/NĐ/CP trong đó quy định rõ chủ xe cơ giới, kể cả chủ xe là ngời n-
ớc ngoài có giấy phép lu hành xe trên lãnh thổ Việt Nam đều phải tham gia
bảo hiểm trách nhiệm của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3 tại các doanh
nghiệp bảo hiểm trong nớc.
Sở dĩ nhà nớc ta quy định tính bắt buộc của nghiệp vụ này là do:
Thứ nhất: Đó là nhằm bảo vệ những quyền lợi hợp pháp của những
ngời bị thiệt hại do lỗi của các chủ phơng tiện gây ra, đồng thời cũng là bảo
vệ lợi ích của toàn xã hội
Thứ hai: Việc quy định bắt buộc còn nâng cao trách nhiệm trong việc
điều khiển xe, giúp cho các cơ quan quản lý số lợng đầu xe đang lu hành và
thống kê đầy đủ các vụ tai nạn, cũng nh những nguyên nhân của nó để có các
biện pháp đề phòng và hạn chế tổn thất một cách có hiệu quả
Thứ ba: Tính bắt buộc còn xuất phát từ việc thi hành nghiêm túc
những quy định của pháp luật, thực hiện tốt nghĩa vụ dân sự chủ yếu là nghĩa
vụ bồi thờng đã đợc quy định trong bộ luật dân sự, thể hiện sự công minh và
công bằng của pháp luật
4. Tác dụng của bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới
đối với ngời thứ ba
4.1. Đối với chủ xe
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của củ xe cơ giới không chỉ có vai trò to
lớn đối với ngời bị hại mà còn cả xã hội, nó là tấm lá chắn vững chắc cho chủ
xe khi tham gia giao thông
- Nó tạo tâm lý yên tâm, thoải mái, tự tin khi điều khiển các ph-
ơng tiện tham gia giao thông
11
luận văn tốt nghiệp
- Bồi thờng chủ động kịp thời cho các chủ xe khi phát sinh trách
nhiệm dân sự góp phần phục hồi lại tinh thần, ổn định sản suất, phát huy
quyền tự chủ về tài về chính, tránh thiệt hại kinh tế cho chủ xe
- Có tác dụng giúp chủ xe có ý thức trong việc đề phòng và hạn
chế tổn thất bằng cách tham gia bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ
giới đối với ngời thứ 3.
- Góp phần xoa dịu bớt căng thẳng giữa chủ xe và ngời bị hại
4.2. Đối với ngời thứ ba.
- Nhà bảo hiểm sẽ bồi thờng những thiệt hại cho nạn nhân một
cách nhanh chóng kịp thời, không phụ thuộc vào tình trạng tài chính của chủ
xe
- Giúp ngời thứ ba ổn định tài chính và tinh thần
4.3. Đối với xã hội
- Từ công tác giám định bồi thờng. Mỗi công ty bảo hiểm sẽ
thống kê các rủi ro và những nguyên nhân gây ra rủi ro để từ đó đề ra các
biện pháp đề phòng và hạn chế tổn thất
- Loại hình bảo hiểm này còn góp phần làm giảm nhẹ gánh nặng
cho ngân sách nhà nớc, đồng thời góp phần tăng thu cho ngân sách
Nh vậy với t cách là một nghiệp vụ bảo hiểm mang tính bắt buộc
nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới với ngời thứ 3 vừa
mang tính kinh tế, vừa mang tính xã hội, thể hiện tinh thần tơng thân tơng ái,
tính nhân văn, nhân đạo cao cả. Mội lần nữa khẳng định tính khách quan
cũng nh tính bắt buộc của nghiệp vụ này.
12
luận văn tốt nghiệp
III. Những nội dung cơ bản của nghiệp vụ bảo hiểm trách
nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3
1. Đối tợng bảo hiểm và phạm vi bảo hiểm
1.1. Đối tợng bảo hiểm
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự của củ xe cơ giới đối với ngời thứ 3 là
bảo hiểm trách nhiệm bồi thờng của lái xe, chủ xe khi phơng tiện đi vào hoạt
động gây thiệt hại cho ngời thứ 3. Nh vậy đối tợng ở đây chính là phần trách
nhiệm dân sự, trách nhiệm bồi thờng của chủ xe cơ giới đối với những hậu
quả tính đợc bằng tiền theo quy định của pháp luật khi chủ phơng tiện gây tai
nạn làm thiệt hại về tính mạng tài sản, tinh thần cho bên thứ 3.
Tuy nhiên cần lu ý rằng bên thứ 3 trong bảo hiểm trách nhiệm dân sự
của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3 là những ngời trực tiếp bị thiệt hại do
hậu quả của các vụ tai nạn ngoại trừ:
- Lái, phụ xe, nguời làm công cho chủ xe
- Những ngời mà lái xe phải nuôi dỡng nh cha mẹ, vợ, chồng, con cái
- Hành khách đi trên xe
- Tài sản t trang hành lý của những ngời nói trên
- Các khoản phạt mà chủ xe, lái xe phải gánh chịu
Đối tợng đợc bảo hiểm không xác định đợc từ trớc chỉ khi nào lu hành
xe gây tai nạn có phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với ng-
ời thứ 3 thì đối tợng mới đợc xác định cụ thể.
Các điều kiện phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với
ngời thứ 3 bao gồm:
- Có thiệt hại về tài sản, tính mạng hay sức khỏe của bên thứ 3
13
luận văn tốt nghiệp
- Chủ xe phải có hành vi trái pháp luật. Có thể do vô tình hay hay cố ý
mà lái xe vi phạm luật giao thông đờng bộ hoặc là vi phạm các quy định khác
của nhà nớc
- Phải có mối quan hệ nhân quả giữa lỗi và thiệt hại thực tế
- Chủ xe, lái xe phải có lỗi
Trên thực tế chỉ cần đồng thời xảy ra 3 điều kiện thứ 1, thứ 2, thứ 3 là
đã phát sinh trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với ngời thứ 3. Nếu
thiếu một trong 3 điều kiện đó thì sẽ không phát sinh trách nhiệm dân sự.
Điều kiện 4 có thể có hoặc không vì nhiều khi tai nạn xảy ra là do tính nguy
hiểm cao độ của xe cơ giới mà hoàn toàn không có lỗi của chủ xe
1.2. Phạm vi bảo hiểm
1.2.1 Các rủi ro đợc bảo hiểm
Trong nghiệp vụ bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối
với ngời thứ 3 các công ty bảo hiểm chỉ nhận bảo hiểm cho những rủi ro bất
ngờ không thể lờng trớc đợc gây tai nạn và làm phát sinh trách nhiệm dân sự
của chủ xe
Công ty bảo hiểm sẽ bồi thờng những thiệt hại về vật chất và tinh thần,
về con ngời, tài sản đợc tính toán theo những nguyên tắc nhất định. Ngoài ra
thì công ty bảo hiểm còn phải thanh toán cho chủ xe những khoản chi phí mà
họ đã chi ra nhằm đề phòng thiệt hại. Những chi phí này chỉ đợc bồi thờng
khi nó phát sinh sau khi tai nạn xảy ra và đợc coi là cần thiết và hợp lý.
Trách nhiệm bồi thờng của công ty bảo hiểm đợc hạn mức trong mức
trách nhiệm ghi trong hợp đồng hay giấy chứng nhận bảo hiểm. Trong bảo
hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới với ngời thứ 3 các thiệt hại nằm
trong phạm vi trách nhiệm của ngời bảo hiểm gồm:
- Thiệt hại về tính mạng và tình trạng sức khỏe của bên thứ 3
14