cao dân trí giáo dục đào tạo con ngời,xây dựng và phát triển nguồn nhâ lực của
đất nớc.
- Kinh tế thị trờng là một nền kinh tế mới,nghĩa là có sự hợp tác
giữa các quốc gia. Một quốc gia không thể hội tụ đợc các yêú tố sản xuất. Do
vậy, phải hợp tác và phân công lao động với nhau.
3. Sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế thị trờngđịnh hớng
xã hội chủ nghĩa.
a. Phát triển kinh tế thị trờng là sự lựa chọn đúng đắn.
. Phát triển kinh tế hàng hoá kinh tế thị trờng có vai trò hết sức quan
trọng. Đối với nớc ta muốn chuyển từ nền kinh tế còn kém phát triển lên sản
xuất lớn chủ nghĩa xã hội thì không còn đờng nào khác là phải phát triển kinh
tế hàng hoá .Kinh tế hàng hoá khắc phục đợc kinh tế tự cung tự cấp, tự túc,tự
đẩy mạnh, Phân công lao động xã hội phát triển ngành nghề, tạo việc làm cho
ngời lao động, khuyến khích ứng dụng công nghệ kỹ thuật mới nhằm tăng
năng suất lao động,tăng số lợng chủng loại, chất lợng hàng hoá, dịch vụ, thúc
đẩy tính tập trung sản xuất, mở rộng giao lu kiến thức giữa các địa phơng,các
vùng lãnh thổ, thúc đẩy phát huy tính tình năng động, sáng tạo cuả mỗi con
ngời lao động, mỗi đơn vị kinh tế đồng thời tạo ra cơ chế phân bổ và sử dụng
các nguồn lực của xã hội hợp lý, tiết kiệm. Vì vậy, phát triển kinh tế hàng hoá
đợc coi là chiếc đòn kéo xe để xây dựng chủ nghĩa xã hội, là phơng tiện khách
quan để xã hội hoá chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa nền sản xuất. Nền kinh tế hàng
hoá, kinh tế thị trờng ở mức này không thể là bản sao của kinh tế hàng hoá,
kinh tế thị trờng ở nớc khác. Trong các tiêu thức để phân biệt nền kinh tế hàng
hoá, kinh tế thị trờng này với kinh tế thị trờng khác phải kể đến định hớng
chính trị, kinh tế,xã hội chi phối sự vận động phát triển của nền kinh tế.
5
Đất nớc ta sau 30 năm chiến tranh cơ sở vật chất bị tàn phá nặng
nề, nền kinh tế bị kiệt quệ gần nh không cân sức sống. Muốn đa đất nớc ta ra
khỏi tình trạng đó thì không cón con đờng nào khác ngoài phát triển kinh tế thị
trờng định hớng xã hội chủ nghĩa. Nó vừa phù hợp với hoàn cảnh của đất nớc
trong thời kỳ đó vừa hợp với xu thế phát triển của thời đại.Với phơng châm đi
tắt đón đầu,đảng và nhà nớc ta đã chọn đợc một hớng đi đúng để Việt Nam có
thẻ sánh vai với các cờng quốc.Vấn đề còn lại bây giờ chỉ còn là thời gian và
hiệu quả quản lý kinh tế của cơ quan nhà nớc.
b. Kinh tế thị trờng không những tồn tại khách quan mà còn cần thiết
cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội . Ngay khi giành đợc độc
lập,Đảng,Bác Hồ kính yêu đã đa nớc ta tến lên theo chủ nghĩa xã hội. Đây là
một xã hội không có ngời bóc lột ngời, ở đó mọi mọi ngời đều có quyền bình
đẳng nh nhau, đều hởng quyền lợi mà trong các chế độ khác không có đợc. Đó
là mục tiêu lâu dài,để thực hiện đợc mục tiêu đó thì trớc đó phải thực hiện mục
tiêu trớc mắt, đó là phát triển mục tiêu kinh tế bảo đảm nâng cao đời sống cho
nhân dân. Muốn phát triển kinh tế nhanh ổn định không bị chệch hớng xã hội
chủ nghĩa thì việc lựa chọn phát triển kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội
chủ nghĩa là cần thiết.
Sự sụp đổ của Liên Xô và một số nớc xã hội chủ nghĩa đã chứng
minh cho sự chệch hớng giữa đờng lối và bản chất chế độ. Nền kinh tế Liên
Xô thúc đẩy là một nền kinh tế đóng. Nừu xét về một khía cạnh nào đó. Do
vậy sẻ bị tụt hậu so với các nớc TBCN, mặt khácnhà nứoc quản lý nền kinh tế
tập trung do vậy không phát huy đợc tính tự giác trong lao động của mọi ngời
làm cho năng suất lao đọng giảm, giẫn đến mức sống của công nhân nói riêng
và toàn bộ nhân dân nói chung bị giảm sút nghiêm trọngm Mọi ngời lúc này
đã không tin tởng vào chế độ Đảng cộng sản vì không mang lại cho họ cuộc
6
sống tốt hơn. Sự sụp đổ của các nớc liên xô và các nớc Đông Âu là một tất
yếu, không thể tránh khỏi.
Đảng và nhà nớc ta đã sơm nhận ra đựoc những bất cập yếu kém
trong cách quản lý kinh tế theo mô hình của Liên Xô, vì vậy đã tránh đợc
những vết xe đổ của Liên Xô và các nớc Đông Âu.
Đảng đã lựa chọn phát triển kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội
chủ nghĩa, đây là một nền kinh tế mở nhng nhng có sự điều tiết vĩ mô của nhà
nớc đảm bảo không bị chệch hớng chế độ và ngày càng nâng cao mức sống
của nhân dân. Nhân dân ngày càng tin tởng vào Đảng, Nhà nớc và chế độ xã
hội chủ nghĩa mà Đảng đã lựa chọn. Vì thế càng làm rút ngắn thời gian cần
thiết để đa đất nớc ta tiến lên chủ nghĩa xã hội và trở thành một nhà nớc kiểu
mẩu trên thế giới .
Không phải ngẫu nhiên mà Đảng, nhà nớc ta lựa chọn con đờng phát
triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa mà còn do ở Việt Nam có
những cơ sở để tồn tại nền kinh tế thị trờng đó là:
-Sự phân công lao động xã hội và chuyên môn hoá, không những không
mất đi mà còn có những chuyên môn hoá ngày càng sâu rộng. Phân công lao
động trong nớc còn tiến tới phân công lao động quốc tế. Điều này thể hiện ở
sự phong phú đa dạng, chất lợng càng cao trên thị trờng
-Trong nền kinh tế nớc ta tồn tại nhiều hình thức sở hửu tạo ra nhiều sự
khác biệt nhất định về kinh tế giữa các chủ thể kinh tế. Ngay cả các đơn vị
kinh tế dựa trên cùng quan hệ sở hữu cũng có sự tách biệt về kinh tế do trình
độ xã hội hoá cha cao,cha thể phân phối trực tiếp sản phẩm cho nhau do vậy
vẫn phải sử dụng quan hệ hàng hoá tiền tệ
II. Những đặc điểm cơ bản của kinh tế thị trờng định hớng xã
hội chủ nghĩa ở việt nam
7
1. Kinh tế thị trờng định hớng xã hội chử nghĩa là mô hình kinh
tế tổng quát trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam
- Nó là sự kết hợp giữa cái chung kinh tế thị trờng và cí đặc trng
(định hớng xã hội chủ nghĩa). ở nớc ta những định hớng xã hội chủ nghĩa của
nền kinh tế nh: phá triển nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trờng với sự tham
gia của nhiều thành phần kinh tế với sự đa dạng các hình thức sở hữu và các tổ
chức sản xuất kinh doanh trong đó kinh tế nhà nớc đóng vai trò chủ đạo.
Phát triển nền kinh tế hàng hoá vận động theo cơ chế thị trờng định
hớng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của nhà nớc đảm bảo thống nhất giữa sự
phát triển, tăng trởng kinh tế với công bằng xã hội
Xây dựng nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trờng hội nhập vào nền
kinh tế thị trờng nhiều khu vực và thế giới với nhiều hình thức quan hệ, liên
kết phong phú, đa phơng, đa dạng
2.Về mục đích phát triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ
nghĩa ở nớc ta
Một là: kinh tế hàng hoá,kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa
là một kiểu tổ chức nền kinh tế trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội từ một
nớc nông nghiệp lạc hậu kém phát triển. Kiểu tổ chức nền kinh tế này nhằm
nhanh chóng đa nớc ta dến mục tiêu dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ văn minh.
Hai là: Nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trờng xã hội chủ nghĩa là
một nền kinh tế gồm nhiều thành phần trong đó kinh tế nhà nớc và kinh tế hợp
tác phải giữ vai trò chủ đạo các thành phần kinh tế khác đều vận động theo
định hớng chung và khuôn khổ pháp luật của nhà nớc xã hội chủ nghĩa.
Ba là: Nền kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ
nghĩa thực chất là kiểu tổ chức nền kinh tế dựa trên những nguyên tắc và quy
8
luật của kinh tế hàng hoá, vừa dựa trên những nguyên tắc và bản chất của chủ
nghĩa xã hội.
Bốn là: Nó là một mô hình kinh tế mở cả với bên trong và bên ngoài
tồn tại trong nhiều hình thái kinh tế xã hội hoạt động của cơ chế thị trờng
không chỉ chịu sự tác động của các quy luật kinh tế hàng hoá nói chung mà
còn chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế đặc thù của các phơng thức sản
xuất chủ đạo. Do vậy mô hình cơ chế thị trờng có sự quản lý của nhà nớc trong
nền kinh tế T Bản Chủ Nghĩa và trong nền kinh tế định hớng xã hội chủ nghĩa
có những đặc điểm cơ bản khác nhau.
3. Những đặc điểm cơ bản của kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trờng
định hớng xã hội chủ nghĩa
Kinh tế hàng hoá trong thời kỳ quá độ là nền kinh tế hàng hoá quá độ
thể hiện trong nền kinh tế quá độ nhiều loại hình sản xuất hàng hoá đan xen
nhau, sản xuất hàng hoá xã hội chủ nghiã, sản xuất hàng hoá t bản chủ nghĩa,
sản xuất hàng hoá nhỏ. Mỗi kiểu sản xuất hàng hoá có những nét đặc thù về
bản chất kinh tế xã hội và trình độ phát triển, nhng nó đều là những bộ phận
khác nhau của nền kinh tế quốc dân thống nhất hình thành và chịu sự chi phối
của thị trờng xã hội thống nhất với các quan hệ cung cầu giá cả chung, đòng
tiền chung. Bởi vậy nó vừa hợp tác vừa cạnh tranh với nhau bình đẳng trớc
pháp luật, đợc pháp luật bảo hộ quyền sở hửu và quyền thu nhập hợp pháp.
Nhng các kiểu sản xuất hàng hoá này không còn giữ nguyên bản chất, vì nó
mang tính chất quá độ. Nhân tố kinh tế và quá độ kinh tế trong sản xuất tu bản
chủ nghĩa đã có những nhân tố kinh tế kinh tế của kinh tế nhà nớc nh điện n-
ớc, cơ sở hạ tầng, thông tin liên lạc và đã có những quan hệ kinh tế với các
thành phần kinh tế khác chịu sự quản lý của nhà nớc xã hội chủ nghĩa. Trong
nền kinh tế hàng hoá quá độ, sản xuất hàng hoá giữ vai trò chủ đạo định hớng
với các kiểu sản xuất hàng hoá khác . Do có nhiều thành phần kinh tế chịu
9
nhiều tác động của các quy luật kinh tế riêng, vì thế ngoà tính thống nhất
chúng còn mau thuẫn khiến cho nền kinh tế nớc ta khả năng tăng theo những
phờn hớng khác nhau. Các doanh nghiệp có thể vì lợi nhwnj mà bất chấp tất cả
luậtpháp, thực hiện lừa đảo, trốn lậu thuế. Do vậy nhà nớc ta phải sử dụng
nhiều biện pháp dể ngăn chạn và hạn chế những khuynh hớng tự phát những
hiện tợng tiêu cực, hớng sự phát triển của thành phần kinh tế này theo định h-
ớng xã hội chủ nghiã. Để giải quyết đợc vấn đề này nhà nớc phải quan tâm
tạo điều kiện cũng cố, phát huy hiệu quả, ra sức xây dựng khu vực nhà nớc đủ
mạnh để làm tốt vai trò chủ đạo. Nừu nền kinh tề nớc không đảm nhiệm đợc
vai trò chủ đạo này thì nền kinh tế quốc dân ắt sẻ không tránh khỏi nguy cơ
chệc hớng xã hội chủ nghiã.
- Kinh tế hàng hoá ở nớc ta còn có trình độ kém phát triển biểu hiện ở
số sử dụng mặt hàng và chủng loại hàng hoá nghèo nàn, khối lợng hàng hoá lu
thông và kim ngạch xuất nhập khẩu nhỏ, chi phí sản xuất và giá cả hàng hoá
cao, chất lợng thấp, quy mô và dung lợng thi trờng hạn hẹp, sức cạnh tranh các
doanh nghiệp và hàng hoá trên thị trờng trong nớc cùng nhiều trị trờng nớc
ngoài còn rất yếu. Đội ngủ cán bộ quản lý doanh nghiệp còn nhiều non trẻ và
yếu kém
Trình độ phát triển thấp của sản xuất hàng hoá bắt nguồn từ trình độ
thấp từ lực lợng sản xuất, từ tính chất sản xuất nhỏ của nền inh tế, lao động thủ
công còn chiếm tỷ trọng lớn, cơ cáu kinh tế còn mất cân đối và kém hiệu quả
do hậu quả của chế độ bao cấp còn tồn tại sau trong một thời gian khá dài.
-Nền kinh tế nớc ta phát triển theo hình thức hội nhập vào thị trờng thế
giới. Cách mạng khoa học kỹ thuật phát triển càng làm cho lực lợng sản xuất
đạt trình độ xã hội hoá cao dẫn đến quá trình khu vục hoá, quốc tế hoá nền
kinh tế ngày càng mở rộng. Do vậy phát triển kinh tế hàng hoá không phải dựa
trên kinh tế trong nớc mad còn phải tính đến quan hệ kinh tế quốc tế, đến xu
10
hớng quốc tế hoá đời sống kinh tế. Nền kinh tế hàng hoá mỗi quốc gia muốn
tăng thuần lợi thế không gắn với thị trờng thế giới. Cách mạng xã hội chủ
nghĩa làm cho số lợng,chất lợng, chủng loại hàng hoá cho sản xuất và tiêu
dùng ngày càng cao, phong phú và đa dạng mà đất nứơc nào đã là nớc phát
triển cũng không thể sản xuất ra tất các hàng hoá, vì vậy, mổi nớc phải tuỳ
theo lợi thế của mình để lựa chọn những mặt hàng có hiệu quả và cạnh tranh
đợc trên thị trờng thế giới. Sản xuất hàng hoá ở nớc ta khó có thể phát trỏên
mạnh mẽ, nếu thu hút mạnh mẽ nguồn vốn đầu t nớc ngoài và áp dụng những
tiến bộ công nghệ kỹ thuật hiện đại của thế giới, khai thác những tiềm năng
còn rất lớn trong nền kinh tế. Muốn vậy, con đờng đúng dắn là phát triển nền
kinh tế mở, hớng mạnh về xuất khẩu đồng thời thay thế nhập khẩu có hiệu
quả.
-Phát triển kinh tế hàng hoá gắn liền với việc giữ gìn và phát huy bản
sắc văn hoá dan tộc. Phát kinh tế hàng hoá gắn liền với kinh tế mở là tất yếu
nhng trong quá trình đó bên cạnh là tiếp thu tinh hoa thế giới thì cũng có nguy
cơ du nhập những yếu tố văn hoá xa lạ với truyền thống đặc diểm của dân tộc.
Muốn giữ đợc nền kinh tế hàng hoá mang bản sắc dân tộc việt Nam phải sử
dụng có hiệu quả sự quản lý vĩ mô của nhà nớc, dới sự quản lý của Đảng,
không chấp nhận lối sống thực dụng mai hoá mọi hoạt đọng đời sống xã hội,
mà đề cao những chuẩn mực giá trị văn hoá và đạo đức, đồng thời cạnh tranh
và xoá bỏ những tập tục những lối sống cổ hũ và lạc hậu.
-Gắn liền với kinh tế hàng hoá nhiều thành phần thì cũng có nhiều hình
thức phân phối nh: phân phối theo lao động, phân phối theo nguồn lực đóng
góp với mục đích là giảm tang trởng với kinh tế thực hiện công bằng xã hội,
giảm bớt khoảng cách ngời giàu và ngời nghèo trong nền kinh tế hàng hoá
định hớng xã hội chủ nghĩa,nhà nớc chủ đọng giải quyết ngay từ đầu mối quan
hệ giữa tăng trởng kinh tế với công bằng xã hội. Vấn đề công bằng xã họi
11
không chỉ là phơng tiệ giải quyết và phơng tiện để giải quyết phát triển kinh tế
hàng hoá mà còn là mục tiêu của chế độ xã hội mới. Sự thành công của nền
kinh tế hàng hoá theo chế độ xã hội chủ nghĩa không chỉ biểu hiện ở tốc độ
tăng trởng mà còn ở mớc sóng của mọi tầng lớp dân c đều đợc nâng lên, y tế,
giáo gục đều tăng, bản sắc dân tộc giũ vững, môi trờng sinh thái đợc bảo vệ.
III. thực trạng và nững giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế
thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa ở việt nam
1. Thực trạng kinh té thị trờg ở việt Nam còn ở trình độ kém phát
triển so với thế giới
a.+.Về cơ sở vật chất kỹ thuật :
Phần lớn cơ sở vật chất kỹ thuật của nớc ta là lạc hậu so vớ khu vực và
thế giới từ 30 đến 50 năm. Cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ và phần lớn đã xuống
cấp do đợc xây dựng từ rất lâu. Kể từ khi đổi mới tốc độ tăng trởng kinh tế
bình quân ở nớc ta khoảng 7% nhng cơ sở vật chất không đợc xây dựng tơng
ứng dẫn đến hệ thống giao thông đô thị bị quá tải, phần lớn các thiết bị sản
xuất của các doanh nghiệp trong nớc là ở thế hệ từ những năm 80 đợc nớc
ngoài viện trợ.Điều này làm cho năng xuất giảm sút,sức cạnh tranh của nền
kinh tế càng thêm yếu kém,hàng hoá không có khả năng cạnh tranh trên thị tr-
ờng thế giới.Hiện nay đảng và nhà nớc ta đã nhận thức rất rõ vấn đề này và đa
tìm mọi cách khắc phục tình trạng đó,phấn đấu đến năm 2020 Việt Nam sẽ đạt
đợc trình độ khoa học kĩ thuật,công nghiệp ngang bằng với thế giới.
2.Phân công lao động_ cơ sở của kinh tế thị trờng còn cha phát
triển.
-Theo Lê Nin nhìn vào một nớc mà đa số sống bằng nghề nông nghiệp
thì chứng tỏ sự phân công lao động cha phát triển. Đất nớc ta hiện nay có
khoảng gần 80% dân số sống ở nông thôn và làm nghề nông nghiệp. Trong
12
nông nghiệp thì trồng trọt chiếm tỉ trọng lớn nhng chủ yếu là độc canh cây lúa
nên năng suất lao động thấp,chất lợng không cao.Một nền nông nghiệp đợc coi
là phát triển nếu tỉ trọng của ngành chăn nuôi chiếm 75% giá trị sản suất nông
nghiệp.ở nớc ta hiện nay tỉ lệ này là ngợc lại.Do vậy mục tiêu trớc mắt trong
nông nghiệp là đa chăn nôi lên chiếm tỉ trọng lớn,đồng thời áp dụng các tiến
bộ khoa học kĩ thuật vào nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất, chất lợng của
nông nghiệp.
Hiện nay lao động đến tuổi cha có việc làm ở nông thôn rất lớn, đây
là mộ sự lãng phí nhân lực không nên có.Do sự phát triển của nền kinh tế
không thể giải quyết vấn đề này trong một sớm một chiều.Đảng ta cũng đã cố
gắng để điều chỉnh cân đối giữa các vùng miền,giữa nông thôn và thành thị.
Một điểm yếu của lao động Việt Nam đó là trình độ tay nghề còn
hạn chế, đào tạo không gắn liền với thực tế, do đó dẫn đến hiện tợng thừa thầy
thiếu thợ,thừa những lao động thủ công nhng lại thiếu những lao động chuyên
sâu có trình độ tay nghề kĩ thuật cao.Đó một phần do tính chất trọng bằng cấp
trong xã hội ta.
c, các loại thị trờng cha hình thành đồng bộ.
- ở Việt Nam thị trờng tài chính,tiền tệ,hay thị trờng bất động sản hạot
động không đồng đều, kém hiệu quả.Gần đây đã hình thành thị trờng chứng
khoán nhng khả năng giao dịch là rất nhỏ so với quy mô của nền kinh tế.Hệ
thống ngân hàng tài chính vẫn chậm đổi mới do vậy vẫn cha thu hút đợc các
nhà đầu t nớc ngoài trong lĩnh vực này.Ngoài ra còn có thị trờng lao động sức
lao động,đây là thị trờng đầy tiềm năng đối với Việt Nam vì nớc ta có 82 triệu
dân,trong đó số ngời đang ở độ tuổi lao động chiếm tỉ lệ cao.do vậy nhà nớc ta
đã xúc tiến mạnh việc xuất khẩu lao động ra nớc ngoài nhằm tạo công ăn việc
làm và nâng cao thu nhập cho ngòi dân
13
d, Quản lý nhà nớc về kinh tế xã hội còn nhiều yếu kém
- đó là hậu quả của cơ chế kế hoạch hoá tập chung để lại.Bộ máy quản
lý nhà nớc còn cồng kênh,quan liêu,thủ tục hành chính còn rờm rà gây khó
khăn cho nhân dân.đậc biệt la tệ nạn tham nhũng đã đợc đảng ta coi là quốc
nạn.Hệ thống các cán bộ quản lý kinh tế vừa thiếu vừa yếu về chuyên môn
nghiệp vụ và bản lĩnh chính trị.Do đó dẫn đến tỉ lệ lạm phat cao,tỉ lệ thất thoát
trong đầu t xây dựng cơ bản từ 10% đến 30%.Trong đội ngũ các cán bộ quản
lý kinh tế hiện nay có rất ít cán bộ trẻ,đây là một thiếu xót rất lớn của ta vì
nhuqngx ngời tẻ tuổi thờng có kiến thức chuyên môn vững vàng,lòng nhiệt
huết và có sức khoẻ để phục vụ đát nớc lâu dài.
Hệ thống luật pháp cha đồng bọ còn nhiều kẽ hở dẫn đến tình trạng
chốn thuế,buôn lậu,gian lận thơng mại gây thiệy hại lớn cho nền kinh tế quốc
dân.
3.Mục tiêu phấn đấu và các giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế
thị trờng đinh hớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
a, mục thiêu phấn đấu
+ Giai đoạn 2001-2005
- Nhịp độ tăng GDP bình quân 7,5% một năm,tổng GDP năm 2005
gấp 2 lần so với năm 1995
- Đến năm 2005 tỉ trọng nông,lâm,ng nghiệp là 20% đến
21%,công nghiệp và xây dựng 38% đến 39%,các ngành dịch vụ 41% đến 42%
- Giảm tỉ lệ sinh hàng năm 0,05%,nhịp đọ phát triển dân số năm
2005 khoảng 1,22%
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét