Hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển Cán bộ quản lý ở Công ty Đầu tư Phát triển Đô thị và Khu công nghiệp Sông Đà.DOC

Giáo dục mang tính chất cung cấp cho học viên các kiến thức chung có thể sử
dụng vào trong các lĩnh vực khác nhau.
Phát triển
Phát triển nguồn nhân lực (theo nghĩa rộng) là tổng thể các hoạt động học tập
có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định để nhằm tạo
ra sự thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động.
Phát triển là các hoạt động học tập vươn ra khỏi phạm vi công việc trước mắt
của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở
những định hướng tương lai của tổ chức. (theo giáo trình quản trị nhân lực)
Phát triển bao gồm các hoạt động nhằm chuẩn bị cho công nhân viên theo kịp
với cơ cấu tổ chức khi nó thay đổi và phát triển.
Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực bao gồm không chỉ đào tạo, giáo dục và
phát triển trong một tổ chức mà còn bao gồm một loạt các hoạt động khác được
thực từ bên ngoài, bao gồm: học việc, học nghề, các hoạt động dạy nghề ở
ngoài xã hội.
1.3. Đào tạo và phát triển Cán bộ quản lý.
Như chúng ta đã biết, nguồn nhân lực bao gồm hai bộ phận là cán bộ quản lý
và công nhân kỹ thuật. Quá trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là tất cả
các hoạt động để duy trì và nâng cao chất lượng Nguồn nhân lực của tổ chức.
Còn quá trình đào tạo và phát triển Cán bộ quản lý cũng là tất cả các hoạt động
để duy trì và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trong doanh nghiệp
Chính vì vậy, trong công tác đào tạo và phát triển Nguồn nhân lực bao hàm
công tác đào tạo và phát triển Cán bộ quản lý.
Nên những nhân tố tác động đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân
lực cũng chính là những nhân tố ảnh hưởng lớn đến công tác đào tạo và phát
triển Cán bộ quản lý. Đồng thời nội dung, chương trình của công tác đào tạo và
- 5 -

phát triển Cán bộ quản lý cũng nằm trong nội dung, chương trình của công tác
đào tạo và phát triển Nguồn nhân lực.
2. Vai trò và ý nghĩa của đào tạo và phát triển cán bộ quản lý trong doanh
nghiệp
2.1. Vai trò của công tác đào tạo và phát triển cán bộ quản lý trong doanh
nghiệp.
Hiện nay, với một nguồn nhân lực dồi dào, giá nhân công rẻ, về lâu dài đã
không phải là một lợi thế phát triển. Chất xám trở thành một nguồn vốn lớn và
quý giá, là nhân tố quyết định sự tăng trưởng và phát triển của mỗi quốc gia,
mỗi doanh nghiệp. Chính vì vậy đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực là đầu tư
có hiệu quả nhất đối với mỗi quốc gia, mỗi doanh nghiệp.
Trong các yếu tố để phát triển nhanh và bền vững của doanh nghiệp, của nền
kinh tế thì nguồn nhân lực con người là yếu tố cơ bản nhất. Bởi lẽ, khi đã có
trình độ văn hoá, kỹ thuật nghiệp vụ cao, có tay nghề vững sẽ là yếu tố quyết
định để sử dụng phương pháp công nghệ hiện đại. Nguòn nhân lực vừa là người
sáng tạo, vừa là người sử dụng các phương tiện, phương pháp công nghệ hiện
đại được lợi ích kinh tế cao nhất cho xã hội, cho doanh nghiệp và cho bản thân
họ. Như vậy nguồn nhân lực cần phải được đào tạo, giáo dục nâng cao trình độ
và cần được sử dụng một cách đầy đủ, có hiệu quả.
Vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đã được nhiều nước trên thế
giới quan tâm đặc biệt là đào tạo và phát triển cán bộ quản lý từ những thập
niên của thế kỷ 20 bởi nhiều lý do:
Người lao động qua đào tạo và phát triển dể đáp ứng nhu cầu tiếp nhận và
phương thức hoá các công nghệ mới, ứng dụng nhanh các tri thức mới của khoa
học công nghệ vào việc tăng cường hiệu lực cho các đơn vị quản lý, tăng hiệu
quả công việc từ đó tăng lương và tăng chất lượng cuộc sống.
- 6 -

Đối với người cán bộ quản lý công tác đào tạo và phát triển đặc biệt quan
trọng. Bời vì chỉ có đào tạo mới có thể giúp cho các nhà quản lý sử dụng có
hiệu quả đội ngũ lao động. Đặc biệt trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển
dây truyền sản xuất không ngừng được đổi mới, và trình độ văn hoá, trình độ
chuyên môn của người lao động được nâng lên rõ rệt. Vì vậy các nhà quản lý
cần trau rồi kiến thức không những để theo kịp tốc độ phát triển của sản xuất,
của đất nước, của khu vực và của thế giới mà còn một tầm nhìn chiến lược của
một nhà quản lý vể sự phát triển trong tương lai.
Khoa học kỹ thuật càng hiện đại bao nhiêu thì càng cần những người giỏi bấy
nhiêu. Không có trình độ chuyên môn người lao động không thể làm việc tốt
trong môi trường hiện đại. Và không có trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý
thì nhà quản lý không thể điều hành đội ngũ lao động một cách có hiệu quả.
Nói chung có rất nhiều lý do để nói rằng công tác đào tạo và phát triển
nguồn nhân lực là quan trọng và cần được quan tâm đúng mức. Trong đó có ba
lý do chủ yếu sau:
- Để đáp ứng yêu cầu công việc của tổ chức hay nói cách khác là để đáp ứng
nhu cầu tồn tại và phát triển tổ chức.
- Để đáp ứng nhu cẩu học tập, phát triển của người lao động.
- Đào tạo và phát triển là những giải pháp có tính chiến lược tạo ra lợi thế cạnh
tranh của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nói chung và cán bộ quản
lý nói riêng là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền
vững. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, để doanh nghiệp nâng cao vị thế
cạnh tranh thì vốn nhân lực trở thành tài sản có giá trị nhất và phải được đầu tư
thích đáng.
2.2. Ý nghĩa của công tác đào tạo và phát triển cán bộ quản lý đối với doanh
nghiệp.
- 7 -

Với vai trò quan trọng trong hoạt động tổ chức lao động, quản trị nguồn nhân
lực, việc đào tạo và phát triển đội cán bộ quản lý giúp cho nâng cao trình độ, kỹ
năng quản lý của nhà quản lý, tăng hiệu quả kinh doanh của công ty.
Quá trình đào tạo và phát triển có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tổ chức,
thể hiện qua những lợi ích mà nó đem lại cho tổ chức:
- Nâng cao năng suất lao động, hiệu quả thực hiện công việc.
- Nâng cao chất lượng thực hiện công việc.
- Giảm bớt chi phí quản lý vì năng lực cán bộ quản lý qua đào tạo tăng lên.
- Nâng cao tính ổn định và năng động của tổ chức.
- Duy trì và nâng cao chất lượng của nguồn nhân lực.
- Tạo điều kiện cho áp dụng tiến bộ kỹ thuật và quản lý vào doanh nghiệp.
- Tạo ra dược lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp.
- Tạo ra được sự gắn bó giữa người lao động và doanh nghiệp.
- Tạo ra tính chuyên nghiệp của người lao động nói chung và người quản lý nói
riêng.
- Mọi hoạt động được tổ chức hợp lý do cán bộ quản lý dược đào tạo nâng cao
được năng lực. Họ điều hành các hoạt động sẽ hợp lý và đem lại hiệu quả quản
lý cao.
- Giảm được lãng phí trong quá trình sản xuất do thiếu trình độ chuyên môn và
năng lực của các nhà quản lý trong công tác điều hành quá trình sản xuất kinh
doanh.
- Nhà quản lý giỏi không những đem lại không khí làm việc thoải mái, có sức
sáng tạo tạo động lực trong lao động. Để doanh nghiệp hoạt động hợp lý, đạt
hiệu quả kinh tế cao. Mà còn có tầm nhìn chiến lược giúp công ty có hướng
phát triển đúng trong tương lai.
- Nhà quản lý giỏi đưa ra được những giải pháp hữu hiệu trong mọi tình huống
bất ngờ có thể xẩy ra trong sản xuất kinh doanh.
- 8 -

3. Những nguyên tắc trong đào tạo và phát triển Nguồn nhân lực nói chung
và Cán bộ quản lý nói chung.
Nền kinh tế của nước ta trải qua bao biến đổi thăng trầm, không ngừng tiến bộ
về công nghệ, biến đổi về cơ cấu kinh tế…. Cùng với xu thế hội nhập trong giai
đoạn hiện nay thì đào tạo và phát triển trở thành nhân tố quyết định sự thắng
lợi. Đào tạo và phát triển nhằm từng bước phát triển và nâng cao chuyên môn
nghiệp vụ của người lao động, trên cơ sở đó đánh giá khả năng cuẩ họ trong
từng giai đoạn nhất định một cách toàn diện. Xuất phát từ lợi ích yêu cầu đó,
đòi hỏi doanh nghiệp phải có một đội ngũ công nhân giỏi, có trình độ, có năng
lực phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để đạt được điều
đó đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng như cán bộ quản lý cần dựa trên
một số nguyên tắc sau:
- Thứ nhất, con người sống hoàn toàn có năng lực để phát triển. Mọi người
trong tổ chức đều có khả năng phát triển và sẽ cố gắng thường xuyên phát triển
để giữ vững sự tăng trưởng của doanh nghiệp cũng như cá nhân họ.
- Thứ hai, mỗi con người đều có giá trị riêng. Vì mỗi người là một con người
cụ thể, khác với những con người khác và đều có khả năng đóng góp những
sáng kiến.
- Thứ ba, lợi ích của người lao động và những mục tiêu của tổ chức có thể kết
hợp được với nhau.
- Thứ tư, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là một sự đầu tư sẽ sinh lời
đáng kể vì đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là phương tiện để đạt được sự
phát triển của tổ chức có hiệu quả nhất.
4. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác đào tạo và phát triển Cán bộ quản
lý trong doanh nghiệp.
4.1. Các nhân tố thuộc môi trường bên ngoài doanh nghiệp.
- 9 -

Môi trường bên mgoài là giới hạn không gian mà doanh nghiệp đang tồn tại
phát triển. Các nhân tố bên ngoài doanh nghiệp có ảnh hưởng đến công tác đào
tạo và phát triển nguồn nhân lực là các nhân tố thuộc môi trường vĩ mô như các
nhân tố về chính trị, trình độ phát triển kinh tế, đội ngũ lao động, văn hoá xã hội
… Các nhân tố này có mức độ ảnh hưởng đến công tác đào tạo và phát triển
nguồn nhân lực là khác nhau, những tác động này có thể tạo ra những lợi thế
hoặc những khó khăn đối với doanh nghiệp.
- Nhân tố về chính trị: Bất kỳ một doanh nghiệp, tổ chức nào hoạt động trong
nền kinh tế quốc dân đều pahỉ tuân theo các luật lệ của Nhà nước đó như luật
lao động, luật đầu tư …Do đó đào tạọ và phát triển nguồn nhân lực nói chung
và cán bộ quản lý nói riêng cũng phải tuân thủ các quy định này. Đồng thời thể
chế chính trị quốc gia cũng ảnh hưởng tới đào tạo và phát triển nhân lực.
- Nhân tố phát triển kinh tế: Chu kỳ kinh tế, chu kỳ kinh doanh có ảnh hưởng
lớn đến công tác đào tạo và phát triển cán bộ quản lý. Khi kinh tế suy thoái, có
nhiều hướng đi xuống thì Công ty phải tìm cách giảm chi phí sản xuất, giảm chi
phí lao động có thể khuyến khích lao động về hưu sớm và không thay thế vị trí
còn trống cho nên nhu cầu đào tạo của công ty là không cao. Ngược lại, khi
kinh tế phát triển ổn định thì công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực được
chú trọng để đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, áp dụng khoa học công nghệ
mới …
Nhân tố trình độ phát triển kinh tế ở các quốc gia cũng ảnh hưởng lớn đến
công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Tại các quốc gia có nền kinh tế
phát triển thì sự thay đổi nhanh chóng của khoa học công nghệ, sự cạnh tranh
trong việc thu hút các lao động giỏi tạo ra nhu cầu đào tạo và phát triển nguồn
nhân lực cao, còn tại các nước kém phát triển hơn thì nhu cầu này cũng không
cao.
- 10 -

- Nhân tố đặc điểm của đội ngũ lao động: là một nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến
công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực vì phải căn cứ trên đội ngũ lao
động của mình thì doanh nghiệp mới có thể xác định nhu cầu đào tạo, phát
triển. Với những nước có nguồn lao động dồi dào nhưng trình độ chuyên môn
thấp thì càng cần chú trọng tới công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Đặc biệt là đào tạo và phát triển cán bộ quản lý cao cấp.Cơ cấu đội ngũ lao
động cũng ảnh hưởng đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, cơ cấu
lao động trẻ thì nhu cầu đào tạo, phát triển cao và ngược lại.
- Nhân tố về trình độ khoa học kỹ thuật: Trước sự thay đổi nhanh chóng của
khoa học kỹ thuật thì công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực càng được
chú trọng vì người lao động cần cung cấp những kiến thức, kỹ năng mới để có
thể sử dụng được những thiết bị mới được đưa vào sản xuất. Để có thể quản lý
và điều hành đội ngũ lao động có trình độ chuyên môn cao, dây truyền sản xuất
hiện đại thì người quản lý cần được đào tạo và phát triển để có đủ năng lực của
nhà quản lý trong thời kỳ mới.
Ngoài ra còn nhiều nhân tố khác như đối thủ cạnh tranh, khách hàng hay văn
hoá xã hội …cũng ảnh hưởng lớn đến công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân
lực nói chung và cán bộ quản lý nói riêng.
4.2. Các nhân tố thuộc môi trường bên trong doanh nghiệp.
Môi trường bên trong là các yếu tố bên trong doanh nghiệp tác động trực tiếp
đến các hoạt động quản trị nguồn nhân lực. Nhân tố đó là các nhân tố thuộc bản
thân của doanh nghiệp như mục tiêu, chiến lược, đặc điểm sản xuất kinh
doanh…. của doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp có những đặc điểm riêng vì vậy
công tác đào tạo và phát triển cán bộ quản lý tại mỗi nơi được tiến hành cũng
khác nhau.
4.2.1. Quan điểm của lãnh đạo doanh nghiệp về đào tạo và phát triển nguồn
nhân lực.
- 11 -

Quan điểm của lãnh đạo bao giờ cũng là yếu tố tác động lớn nhất đến các
hoạt động của doanh nghiệp. Công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực phải
tập trung và hướng vào những đối tượng mà ban lãnh đạo đã xác định là quan
trọng. Nếu quan điểm của ban lãnh đạo là dùng đào tạo, phát triển làm biện
pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thì công tác đào tạo của doanh nghiệp
đó được chú trọng và tổ chức rộng rãi, còn ngược lại ban lãnh đạo muốn nâng
cao chất lượng nguồn nhân lực bằng con đường khác thì công tác đào tạo sẽ ít
được chú ý.
4.2.2. Chính sách, chiến lược của doanh nghiệp.
Đào tạo và phát triển nguồn nhân lựclà một hoạt động tiến hành đối với người
lao động do vậy nó phải tuỳ thuộc vào chính sách về lao động, chiến lược dùng
người của doanh nghiệp sẽ ít chú trọng đến công tác này nếu họ theo chiến lược
thuê mới lao động trên thị trường và khuyến khích mọi người bằng biện pháp
kinh tế và ngược lại với doanh nghiệp có chính sách khuyến khích người lao
động bằng công tác thăng tiến nếu họ chứng tỏ được năng lực của mình là thích
hợp.
4.2.3. Bầu không khí văn hoá của doanh nghiệp.
Bầu không khí văn hoá của doanh nghiệp sẽ quy định cách cư xử của các
thành viên trong đó. Nếu doanh nghiệp coi trọng giá trị là sự phấn đấu của các
cá nhân trong nghề nghiệp thì hiển nhiên công tác đào tạo và phát triển nguồn
nhân lựcđược chú trọng.
4.2.4. Đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chỉ là một công tác nhằm phục vụ cho
hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nên nó phải xuất phát từ đặc
điểm sản xuất kinh doanh của chính doanh nghiệp. Lĩnh vực hoạt động và sản
phẩm mà doanh nghiệp cung cấp sẽ tạo ra yêu cầu về đội ngũ lao động từ đó
doanh nghiệpcung cấp sẽ tạo ra yêu cầu về đội ngũ lao động từ đó doanh nghiệp
- 12 -

mới xây dựng chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu
cầu đó. Công tác đào tạo và phát triển trong doanh nghiệp phải dựa trên các
điều kiện về máy móc, thiết bị, cơ sở hạ tầng, sản phẩm, thị trường .…của
doanh nghiệp để xây dựng chương trình đào tạo cho hợp lý.
II. Các phương pháp đào tạo và phát triển Nguồn nhân lực trong doanh
nghiệp.(dựa theo giáo trình quản trị nhân lực-NXB Hà Nội 2004, giáo trình
Quản trị nhân lực –NXB đại học quốc gia thành phố HCM 2000, giáo trình phân
tích lao động xã hội-NXB lao động xã hội 2002)
Phương pháp đào tạo và phát triển Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp rất
phong phú và đa dạng. Nó tuỳ thuộc vào đối tượng đào tạo, điều kiện cụa thể
của từng doanh nghiệp để lựa chọn phương pháp đào tạo cho phù hợp và có
hiệu quả nhất đối với doanh nghiệp. Ta có thể phân làm hai hình thức đào tạo
chính như sau:
1. Đào tạo trong công việc (on the job training).
Đào tạo trong công việc là các phương pháp đào tạo trực tiếp tại nơi làm
việc, trong đó người học sẽ được học những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho
công việc thông qua thực tế thực hiện công việc và thường là dưới sự hướng
dẫn của những người lao động lành nghề hơn.
Đối với Cán bộ quản lý hình thức này bao gồm 3 phương pháp đó là:
1.1. Đào tạo theo kiểu chỉ dẫn công việc.
Đây là phương pháp phổ biến dùng để dạy các kỹ năng thực hiện công việc
cho hầu hết các công nhân sản xuất và kể cả một số công việc quản lý. Quá
trình đào tạo bắt đầu bằng sự giới thiệu và giải thích của người hướng dạy về
mục tiêu của công việc và chỉ dẫn tỉ mỉ, theo từng bước về cách quan sát, trao
đổi, học hỏi và làm thử cho tới khi thành thạo dưới sự hướng dẫn và chỉ dẫn
chặt chẽ của người dạy.
Đào tạo theo kiểu chỉ dẫn công việc có thể dùng trong các trường hợp sau:
- 13 -

- Người lao động chuyển sang một công việc mới.
- Người lao động mới được tuyển.
- Đào tạo một nghề mới cho người lao động.
Điều kiện để phương pháp này đạt hiệu quả cao cần có:
- Chọn người giảng dạy cho hợp lý, cần phải đáp ứng các yêu cầu như có đủ
trình độ văn hoá, thành thạo trong công việc chuyên môn, có sự am hiểu sâu sắc
về công việc và kỹ năng sư phạm.
- Cần có hợp đồng chặt chẽ giữa người dạy và tổ chức, đồng thời chế độ thù lao
cho họ phải thoả đáng có như vậy mới có được lòng nhiệt trong giảng dạy, cùng
với đó là nội dung giảng dạy cả hai bên cũng cần phải thoả thuận trước.
Ưu điểm:
- Đơn giản, dễ tổ chức, một người có thể chỉ dẫn được nhiều người do đó có thể
đào tạo được nhiều lao động cùng một lúc.
- Tiết kiệm được chi phí, doanh nghiệp không cần có phương tiện, cơ sở chuyên
dụng như phòng học, đội ngũ cán bộ giảng dạy, xây dựng giáo trình…Mặt
khác, trong quá trình đào tạo học viên còn trực tiếp tham gia lao động, góp phần
hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
- Quá trình học tập gắn liền với quá trình sản xuất tạo điều kiện cho người hcọ
có thể nắm được kỹ năng thực hiện công việc một cách nhanh chóng, thời gian
đào tạo theo phương pháp này ngắn rất thích hợp khi doanh nghiệp cần ngay
lượng công nhan lớn.
Nhược điểm:
- Người học nắm kiến thức lý luận không đầy đủ, không theo trình tự từ thấp
đến cao và không hệ thống.
- Học viên bị ảnh hưởng nhiều bởi phong cách làm việc của người hướng dẫn,
không phân biệt được thao tác có tiên tiến hay không, họ có thể học được
- 14 -

Xem chi tiết: Hoàn thiện công tác đào tạo và phát triển Cán bộ quản lý ở Công ty Đầu tư Phát triển Đô thị và Khu công nghiệp Sông Đà.DOC