Quy luật mâu thuẫn

LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Quy luật mâu thuẫn": http://123doc.vn/document/567769-quy-luat-mau-thuan.htm

Quy luật mâu thuẫn là quy luật quan trọng nhất của phép biện chứng
duy vật là hạt nhân của phép biện chứng duy vật vì nó vạch ra nguồn gốc động
lực của sự vận động phát triển của thế giới khách quan và vì nó là chìa khoá là
cơ sở giúp chúng ta nắm vững thực chất của tất cả các quy luật và phạm trù
của phép biện chứng duy vật.
1-Nội dung quy luật
a) Mâu thuẫn: Là hiện tợng khách quan và phổ biến. Mâu thuẫn là mối
liên hệ tác động qua lại giữa các mặt đối lập trong cùng một sự vật.
Mặt đối lập là những mặt, những thuộc tính có xu hứơng phát triển ng-
ợc chiều nhau, tồn tại trong cùng một sự vật hiện tợng tác động biện chứng
với nhau làm cho sự vật phát triển.
Mâu thuẫn là hiện tợng khách quan và phổ biến
Mâu thuẫn là khách quan có nghĩa là mâu thuẫn là cái vốn có ở mọi sự
vật hiện tợng. Mâu thuẫn hình thành phát triển là do cấu trúc tự thân bên trong
của sự vật quy định nó không phụ thuộc vào bất kỳ một lực lợng siêu tự nhiên
nào và không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con ngời.
Mâu thuẫn là hiện tợng phổ biến có nghĩa là mâu thuẫn tồn tại trong tất
cả các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và t duy. Mâu thuẫn tồn tại từ khi sự vật xuất
hiện cho đến khi kết thúc. Mâu thuẫn tồn tại ở mọi không gian, thời gian, mọi
giai đoạn phát triển. Mâu thuẫn này mất đi thì mâu thuẫn khác lại hình thành.
Trong mỗi sự vật không phải chỉ có một mâu thuẫn mà có thể có nhiều mâu
thuẫn vì sự trong cùng một lúc có thể có nhiều mặt đối lập.
Trong những điều kiện cụ thể khác nhau, mâu thuẫn thể hiện ra dới
nhiều hình thức đa dạng và phong phú khác nhau:
+ Mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài.
+ Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản
+ Mâu thuẫn chủ yếu và mâu thuẫn thứ yếu
+ Mâu thuẫn đối kháng và không đối kháng.
Cần chú ý: Trong t duy thông thờng khi nói đến hai mặt đối lập là nói
lên mâu thuẫn. Còn trong t duy biện chứng, không phải hai mặt đối lập nào
cũng tạo nên mâu thuẫn mà chỉ những mặt đối lập tác động biện chngs với
nhau tạo nên sự vật hiện tợng và tạo lên sự phát triển mới đợc gọi là mâu
thuẫn- mâu thuẫn biện chứng.
b)Các mặt đối lập của mâu thuẫn vừa thống nhất vừa đấu tranh với
nhau.
Sự thống nhất của các mặt đối lập là sự nơng tựa, ràng buộc quy định
lẫn nhau làm tiền đề tồn tại cho nhau của các mặt đối lập. Không có sự thống
nhất của các mặt đói lập thì không tạo ra sự vật.
Theo nghĩa hẹp sự thống nhất là sự đồng nhất, phù hợp ngang nhau của
hai mặt đối lập đó là trạng thái cân bằng của mâu thuẫn
Sự thống nhất của các mặt đối lập là tạm thời tơng đối, nghĩa là nó chỉ
tồn tại trong một thời gian nhất định, đó chính là trạng thái đứng im, ổn định t-
ơng đối của sự vật, tính tơng đối của sự thống nhất của các mặt đối lập làm
cho thế giới vật chất phân hoá thành cacs bộ phận các sự vật đa dạng phực tạp,
gián đoạn.
Sự đấu tranh của các mặt đối lập là sự bài trừ gạt bỏ phủ định biện
chứng lẫn nhau của các mặt đối lập (Sự đấu tranh hiểu theo nghĩa tác động ảnh
hởng lẫn nhau của các mặt đối lập chứ không phải theo nghĩa đen)
Sự đấu tranh của các mặt đối lập là tuyệt đối vĩnh viễn. Nó diễn ra liên
tục trong suốt quá trình tồn tại của sự vật kể cả trong trang thái sự vật ổn đinhj
cũng nh khi chuyển hoá nhảy vọt về chất. Sự đấu tranh của các mặt đối lập tạo
lên tính chất tự thân, liên tục của sự vận động phát triển của sự vật. Cũng vì
vậy muốn thay đổi sự vật tì phải tăng cờng sự đấu tranh.
Sự đấu tranh của các mặt đối lập là một quá trình phức tạp diễn ra từ
thấp đến cao, gồm nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại có những đặc điểm riêng.
+Giai đoạn đầu: Mâu thuẫn biểu hiện ra ở sự khác nhau của hai mặt đối
lập song không phải sự khác nhau nào cũng là mâu thuẫn mà chỉ hai mặt khác
nhau nào liên hệ hữu cơ với nhau trong một chỉnh thể có khuynh hớng phát
triển trái ngợc nhau mới tạo thành giai đoạn đầu của maau thuẫn, trong giai
đoạn này sự đấu tranh cha rõ và cha gay gắt.
+Giai đoạn sau: Trong quá trình phát triển của mâu thuẫn, sự khác nhau
biến thành đối lập, khi đó hai mặt đối lập càng rõ, càng sâu sắc thì sự đấu
tranh giữa chúng ngày càng gay gắt và quyết liệt, nếu có điều kiện chín muồi
thì hai mặt chuyển hoá lẫn nhau và mâu thuẫn đợc giải quyết.
c)Sự đấu tranh và chuyển hoá của các mặt đối lập là nguồn gốc, động
lực của sự phát triển.
Đấu tranh của các mặt đối lập gây ra những biến đổi của các mặt đối
lập khi cuộc đấu tranh của các mặt đối lập trỏ lên quyết liệt và có điều kiện
chín muồi thì sự thống nhất của hai cũ bị phá huỷ, các mặt đối lập chuyển hoá
lẫn nhau. Sự chuyển hoá của các mặt đối lập chính là lúc mâu thuẫn đợc giải
quyết, sự vật cũ bị mất đi, sự vật mới xuất hiện. Các mặt đối lập có thể chuyển
hoá lẫn nhau với ba hình thức.
-Các mặt đối lập chuyển hoá lẫn nhau mặt đối lập này thành mặt đối lập
kia và ngợc lại nhng ở trình độ cao hơn về phơng diện vật chất của sự vật. Ví
dụ, Mâu thuẫn giữa vô sản và t sản biểu hiện thành cuộc cách mạng vô sản lật
độ giai cấp t sản
-Cả hai mặt đối lập đều mất đi và chuyển hoá thành mặt đối lập mới. Ví
dụ Giải quyết mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ (chế độ phong kiến) xã hội
lại xuất hiện mâu thuẫn mới là mâu thuẫn giữa t sản và vô sản (Chế độ
TBCN).
-Các mặt đối lập thâm nhập vào nhau, cải biến lẫn nhau.
Trong sự vật mới lại có mâu thuẫn mới, các mặt đối lập trong mâu thuẫn
mới lại đấu tranh với nhau, làm cho sự vật ấy lại chuyển hoá thành sự vật khác
tiến bộ hơn, cứ nh vậy mà các sự vật hiện tợng thờng xuyên biến đổi và phát
triển không ngừng, vì vậy, mâu thuẫn là nguồn gốc động lực của mọi quá trình
vận động phát triển của sự vật hiện tợng.
ý nghĩa ph ơng pháp luận
Vì mâu thuẫn là hiện tợng khách quan và phổ biến, nên trong nhận thận
thức và thực tiễn phải tôn trọng mâu thuẫn, tức là không đợc lẩn tránh mâu
thuẫn cũng nh không đợc tạo ra mâu thuẫn.
Vì mâu thuẫn là động lực của sự phát triển nên muốn thúc đẩy sự phát
triển phải nhận thức đợc mâu thuẫn và tìm cách giải quyết mâu thuẫn, phải tạo
ra điều kiện thúc đẩy sự đấu tranh của các mặt đối lập theo chiều hớng phát
triển.
Vì mọi mâu thuẫn đều có quá trình phát sinh, phát triển và biến hoá. Vì
sự vật khác nhau thì mâu thuẫn khác nhau, mỗi mâu thuẫn lại có những đặc
điểm riêng của nó. Do đó phải biết phân tích cụ thể một mâu thuẫn cụ thể và
tìm cách giải quyết mâu thuẫn.
II -
1- Mõu thun ca quỏ trỡnh nhn thc v vn dng trit hc
Mỏc - Lờnin v con ng i lờn ch ngha xó hi nc ta
trong giai on c nc quỏ lờn ch ngha xó hi:
Vit Nam, sau i thng mựa Xuõn nm 1975, t nc ó hon
ton thng nht. Bờn cnh mt s thnh tu ginh c trong giai on u
xõy dng li t nc, chỳng ta cú t tng say sa vi thng li, ch quan,
núng vi, mun tin nhanh lờn ch ngha xó hi trong mt thi gian ngn.
t nc li b cỏc th lc thự ch bao võy, cm vn; chin tranh biờn gii
Tõy Nam v biờn gii phớa Bc xy ra, Nhng khuyt im ca mụ hỡnh
kinh t k hoch hoỏ tp trung bao cp cng bc l ngy cng gay gt.
Chỳng ta ng trc nhng khú khn, thỏch thc mi, t nc dn dn
lõm vo khng hong kinh t - xó hi trm trng(4). a t nc thoỏt khi
tỡnh trng ú l vn sng cũn ca cỏch mng nc ta. Mun vy, trc
ht phi thay i mnh m, c bn cỏch ngh, cỏch lm.
Theo tinh thn ú, Hi ngh Trung ng 6 khoỏ IV (thỏng 8 - 1979),
ó ch trng v quyt tõm lm cho sn xut bung ra. Nhu cu bc xỳc ú
gp phi lc cn ht sc to ln t phong cỏch t duy, n np lm n c vn
n sõu bỏm r trong khụng ớt cỏn b, ng viờn v nhõn dõn sut 20 nm xõy
dng ch ngha xó hi vi mụ hỡnh kinh t tp trung quan liờu bao cp. Do
s bao cp v t duy, i a s cỏn b, ng viờn v nhõn dõn quen sng vụ
lo vụ ngh, tt c mi cỏi ó c mt b phn cao nht ca xó hi lo thay,
ch vic núi theo, lm theo iu ny khin ngi ta lo lng khi phi t
tỡm li thúat cho bn thõn mỡnh. Mi ngi hóy t cu mỡnh trc khi kờu
tri cu mt t tng rt ỳng khi ú ó c a ra, nhng khụng
phi mi ngi u cm nhn v cú nng lc lm c. T ch quen vi np
sng coi gii quyt cụng n vic lm l trỏch nhim ca ng, ca Nh
nc chuyn sang cỏch ngh, cỏch lm mi: mi ngi phi t to vic lm
cho mỡnh - ú l mt bc chuyn khụng h n gin. Cho n nay, ngha l
sau hn 20 nm i mi, trong xó hi ta khụng phi l khụng cũn mt s
ngi vn ngh v núi nh vy. ng nhiờn, phờ phỏn t tng li ú
khụng phi ri loi b hon ton trỏch nhim to cụng n vic lm cho
nhõn dõn ca ng v Nh nc.
Nhng trong vn ny, trỏch nhim ca ng v Nh nc khụng
cũn nh c (cụng dõn n tui lao ng l nh nc phi xp cụng vic cho
h), m ch yu l to c ch, chớnh sỏch, ũn by ngi dõn t to
vic lm cho mỡnh.Mt t phỏ trong c ch, chớnh sỏch nh vy trong
nhng nm u i mi l s ra i ca c ch khoỏn trong nụng nghip.
Nhng tỡm tũi, sỏng to ca ng c th hin Ngh quyt Hi ngh
Trung ng 6 khoỏ IV v cỏc ngh quyt tip theo ó t nhng c s u
tiờn cho quỏ trỡnh i mi sau ny.
Tuy nhiờn, nhng tỡm tũi i mi ban u din ra cũn rt khú
khn, phc tp. Trc nhng khú khn v kinh t v i sng, cú
khuynh hng mun quay li vi quan nim v cỏch lm c. Hi ngh
Trung ng 5 khoỏ V (thỏng 12 - 1983) coi s chm chp trong ci to xó
hi ch ngha l mt trong nhng nguyờn nhõn ca tỡnh trng khú khn v
kinh t - xó hi, v ch trng n nh tỡnh hỡnh, phi y mnh hn na
vic ci to xó hi ch ngha; Nh nc phi nm hng, nm tin, xoỏ b
th trng t do v lng thc v cỏc nụng hi sn quan trng; thng nht
qun lý giỏ; bo m cung cp 9 mt hng theo ỳng nh lng cho
ngi n lng; lp ca hng cung cp, Trong hp tỏc xó nụng nghip thỡ
qun lý, iu hnh cht ch tt c cỏc khõu theo k hoch. Hi ngh Trung
ng 6 khoỏ V (thỏng 7 - 1984) vn ch trng y mnh ci to xó hi
ch ngha, y mnh thu mua nm ngun hng, ci to th trng t
do, iu ú cho thy, s i mi t duy l khụng n gin; quan nim c
v ci to xó hi ch ngha cũn n sõu bỏm r trong nhiu ngi. Trờn thc
t, khng hong kinh t - xó hi ngy mt nghiờm trng; i sng nhõn dõn,
nht l ngi lm cụng n lng, ngy cng khú khn. Qua ú cho thy, i
mi l quỏ trỡnh bin chng y mõu thun, s tin lờn kốm theo vi
nhng tht lựi. Con ng khụng thng tp. i hi VI ó a ra ng li
i mi ton din t nc - t i mi t duy n i mi t chc b mỏy;
t i mi phng phỏp lónh o n phong cỏch hot ng; t i mi kinh
t n i mi h thng chớnh tr v cỏc lnh vc khỏc ca i sng xó hi.
Trong khi ch trng i mi ton din nh vy, i hi cng xem i mi
t duy lý lun v ch ngha xó hi l khõu t phỏ. iu ú chng t cú mõu
thun gay gt gia yờu cu thc tin i mi vi s lc hu trong nhn thc
lý lun v ch ngha xó hi.
i hi VII (nm 1991) thụng qua Cng lnh xõy dng t nc
trong thi k quỏ lờn ch ngha xó hi. Thnh tu phỏt trin t duy lý
lun v ch ngha xó hi m ng ta t c sau 5 nm i mi c biu
hin tp trung nht trong vn kin quan trng ny. Bc tin ú biu hin
hai ni dung c bn:
1/ Quan nim tng quỏt nht v xó hi xó hi ch ngha m chỳng ta
cn xõy dng;
2/ Nhng phng hng c bn xõy dng ch ngha xó hi
nc ta trong thi k mi.
s lónh o ca ng thc s l nhõn t cú ý ngha quyt nh,
bo m gi vng nh hng xó hi ch ngha ca quỏ trỡnh i mi, ng
phi kiờn trỡ v phỏt trin nn tng t tng, lý lun cỏch mng v khoa hc.
Nn tng t tng, lý lun ú l gỡ? Nhiu nm trc ú, chỳng ta luụn
khng nh ú l ch ngha Mỏc - Lờnin. Song, c s ny sinh ch ngha
Mỏc Lờnin l thc tin phng Tõy. M phng Tõy thỡ cha phi l
ton b th gii v do vy, chỳng ta phi mang li c s phng ụng cho
ch ngha Mỏc (H Chớ Minh). Xut phỏt t quan im phng phỏp lun
ú, da trờn thnh qu nghiờn cu v t tng H Chớ Minh, Cng lnh ca
ng khng nh v trớ v vai trũ ca t tng H Chớ Minh trong ton b
quỏ trỡnh phỏt trin ca cỏch mng Vit Nam: ng ly ch ngha Mỏc -
Lờnin v t tng H Chớ Minh l nn tng t tng, kim ch nam cho hnh
ng, ly tp trung dõn ch lm nguyờn tc t chc c bn.
Trong nhiu nm trc õy, cỏc hc gi mỏcxớt, nht l cỏc hc gi
mỏcxớt cỏc nc ang xõy dng ch ngha xó hi, thng cú nhn thc
khụng ỳng v kinh t th trng, nh nc phỏp quyn, coi chỳng l
nhng cỏi vn cú ch ca ch ngha t bn, phc v li ớch ca giai cp t
sn; ng thi phờ phỏn, lờn ỏn bt k ai cú ý nh nờu lờn t tng ch
ngha xó hi cng phi phỏt trin kinh t th trng, xõy dng nh nc phỏp
quyn, cho ú l ri vo õm mu ca giai cp t sn. Bc vo giai on i
mi, i hi VII (1991) ca ng khng nh ng li phỏt trin nn kinh
t hng hoỏ nhiu thnh phn, vn ng theo c ch th trng cú s qun
lý ca Nh nc, theo nh hng xó hi ch ngha. Tip theo, ti Hi ngh
i biu ton quc gia nhim k khúa VII (thỏng 1 - 1994), ln u tiờn
ng khng nh phi xõy dng Nh nc phỏp quyn Vit Nam ca nhõn
dõn, do nhõn dõn, vỡ nhõn dõn. Cựng vi s khng nh ch ngha xó hi cn
phi phỏt trin kinh t th trng, õy cng l mt in hỡnh ca mõu thun
gia t duy c v t duy mi v ch ngha xó hi Nhn thc v quan h
i ngoi cng vt qua mt mõu thun cc k quan trng: t ch nhn
mnh quỏ mc hai phe, 4 mõu thun, coi th gii t bn ch ngha c bn
l th gii thự ch, chỳng ta ó nờu lờn mt t tng i ngoi ht sc
quan trng, mang tm chin lc: Thc hin nht quỏn ng li i ngoi
c lp t ch, rng m, a phng hoỏ, a dng hoỏ cỏc quan h quc t.
Vit Nam sn sng l bn, l i tỏc tin cy ca cỏc nc trong cng
ng quc t, phn u vỡ ho bỡnh, c lp v phỏt trin. ng li ny ó
c c th hoỏ trong Ngh quyt Hi ngh Trung ng 8 khoỏ IX vi cỏch
nhỡn nhn mi v thng nht v cỏc vn i tỏc v i tng. õy l
mt cỏch nhỡn bin chng, nh hng cho chớnh sỏch i ngoi ca ng
v Nh nc trong giai on mi.
i hi X cú mt cng hin quan trng vo vic gii quyt mõu
thun gia lý tng cn bn, lõu di ca ng vi nhim v c th ca
tng thi k, ú l ch trng cho phộp ng viờn lm kinh t t nhõn (bao
gm cỏ th, tiu ch, t bn t nhõn) vi mt s quy nh do Ban Chp hnh
Trung ng a ra. Nh vy, cú th thy rng, chớnh l nh quỏ trỡnh
phỏt hin v gii quyt mõu thun trong nhn thc v con ng i lờn ch
ngha xó hi m lý lun v ch ngha xó hi v con ng i lờn ch ngha
xó hi nc ta ngy mt rừ hn. Khng nh iu ú khụng cú ngha l
nhng mõu thun trong quỏ trỡnh nhn thc ca chỳng ta v con ng i
lờn ch ngha xó hi Vit Nam ó c gii quyt ht. Trỏi li, cụng cuc
i mi cng c trin khai sõu rng bao nhiờu thỡ nhng vn mi ny
sinh cn gii quyt ngy cng nhiu by nhiờu. Chng hn, cho n nay, khi
nhu cu hon thin th ch ca nn kinh t th trng nh hng xó hi
ch ngha ó c t ra rt cp thit, thỡ chỳng ta vn cha hỡnh thnh
c mt khung lý lun v th ch kinh t th trng nh hng xó hi
ch ngha, nờn nhiu khi cha tụn trng y v nht quỏn nhng
nguyờn tc ca nn kinh t th trng trong xõy dng, vn hnh v x lý cỏc
vn ca nn kinh t. Chỳng ta cng cha xỏc nh rừ v to c s nht
trớ cao v nhng c trng ca nn kinh t th trng nh hng xó hi
ch ngha, c bit l v tớnh nh hng xó hi ch ngha, nờn cũn lỳng
tỳng, khụng bit th no l ỳng hng, th no l chch hng. Mt khỏc,
chỳng ta cng cha nhn thc rừ v v trớ, vai trũ v mi quan h gia cỏc
nhõn t cu thnh ch yu ca nn kinh t th trng, nh Nh nc, th
trng v doanh nghip cho nờn cha phỏt huy tt tỏc dng ca cỏc nhõn
t ú. Hin cú khụng ớt ý kin cho rng, khụng nờn phõn nh cỏc thnh
phn kinh t, vỡ s phõn nh ú s dn n thỏi phõn bit i x. Nhng
nhiu ý kin khỏc li nhn mnh vic phõn nh cỏc thnh phn kinh t l
cn thit, vỡ ú l thc t khỏch quan, giỳp nhn rừ xu hng vn ng v
phỏt trin ca nn kinh t cú chớnh sỏch phỏt trin v qun lý phự hp.
Cng cha cú s thng nht trong nhn thc v vai trũ ch o ca kinh t
nh nc. Cú ý kin cho rng, xỏc nh nh vy s to ra tỡnh trng
khụng bỡnh ng v cnh tranh khụng lnh mnh gia cỏc thnh phn kinh
t; cú ý kin ngh khụng nờn t vn cú mt thnh phn kinh t no
úng vai trũ ch o. Li cú ý kin cho rng, Nh nc úng vai trũ ch
o ch khụng phi kinh t nh nc; rng, Nh nc l lc lng nh
hng, dn dt v qun lý s phỏt trin.
V mt ng li, ng ó xỏc nh mc tiờu n nm 2020, nc ta
v c bn tr thnh nc cụng nghip theo hng hin i, nhng hin
vn cha lm rừ cỏc tiờu chớ c th lm ớch hng ti. Núi chung, cỏc
bc i ca c quỏ trỡnh cụng nghip hoỏ, hin i hoỏ cha clm rừ,
chm c th hoỏ mụ hỡnh, dn n cũn nhiu lỳng tỳng trong thc hin.
Nhn thc th no l nn kinh t c lp t ch v s tu thuc gia cỏc nn
kinh t trong bi cnh ton cu hoỏ v hi nhp kinh t quc t l vn cũn
nhiu ý kin khỏc nhau.
Cho n nay, cng cha cú mt quan nim thng nht v cụng bng
v bỡnh ng, v s phõn hoỏ giu nghốo nc ta. Cú ý kin cho rng, xu
hng phõn húa giu nghốo, phõn húa phỏt trin ang gia tng nh hin nay
l khụng phự hp vi nh hng xó hi ch ngha, do ú, khụng th chp
nhn c. í kin khỏc cho rng, thoỏt khi tt hu mi chớnh l nhim v
hng u, mang tớnh sng cũn ca dõn tc ta, nht l trong iu kin hi
nhp kinh t quc t, do vy, cn u tiờn hn cho mc tiờu tng trng,
cn chp nhn phõn húa giu nghốo mt mc nht nh v trờn c
s tng trng cao gii quyt tt hn vn cụng bng xó hi. Cũn cú
s thiu thng nht trong nhn thc v hi nhp vn hoỏ v gi gỡn bn sc
vn hoỏ dõn tc. Khụng ớt vn lý lun v ng cm quyn trong iu
kin kinh t th trng, dõn ch hoỏ v m ca cha c lm sỏng t.
Nhng mõu thun trờn lnh vc nhn thc mt s vn va nờu v s chm
chp trong vic gii quyt chỳng ang cn tr cụng cuc i mi.
2- Mõu thun ca quỏ trỡnh nhn thc v vn dng trit hc
Mỏc - Lờnin v ng lc i lờn ch ngha xó hi nc ta trong giai
on quỏ lờn ch ngha xó hi:
ng lc ca quỏ trỡnh xõy dng ch ngha xó hi l mt h thng:
kt hp hi hũa li ớch cỏ nhõn, tp th v ton dõn; thi ua xó hi ch ngha;
u tranh giai cp; hi nhp kinh t quc t; i on kt ton dõn tc; dõn
ch xó hi ch ngha Trong phm vi bi vit ny, tụi xin ch trỡnh by mt
s mõu thun liờn quan ti ng lc i on kt ton dõn tc v dõn ch xó
hi ch ngha.
- Phỏt huy sc mnh i on kt ton dõn tc trờn nn tng liờn minh
giai cp cụng nhõn, giai cp nụng dõn v i ng trớ thc di s lónh o
ca ng l ng lc ch yu bo m thng li bn vng ca s nghip
xõy dng v bo v T quc. phỏt huy c ng lc ny, chỳng ta ang
phi gii quyt mt lot mõu thun:
+ Mõu thun gia yờu cu cụng nghip hoỏ, hin i hoỏ, ụ th hoỏ
vi tỡnh trng thu hp din tớch t nụng nghip, chm chuyn i lao
ng, ngnh ngh nụng thụn, s thõm nhp ca vn hoỏ ụ th vi truyn
thng vn hoỏ nụng nghip nụng thụn tn ti hng ngn nm vi nhng
mt tớch cc v tiờu cc ca nú Do cha gii quyt tt mõu thuõn ny, tỡnh
trng nụng dõn khụng bit s dng cú hiu qu tin n bự t canh tỏc b
thu hi dn n hai bn tay trng ang gõy nhiu vn xó hi bc xỳc;
tỡnh trng thiu n nh v kinh t xó hi nụng thụn cú xu hng gia
tng; nhiu chun mc vn húa c trong ú cú nhng yu t tớch cc -
ang b o ln, mai mt dn, trong khi nhng chun mc vn hoỏ mi ỏp
ng ỳng nhu cu i mi nụng thụn cha c xỏc lp; t nn xó hi
thõm nhp v phỏt trin trờn c s kinh t nụng nghip, tõm lý nụng dõn
cng tr nờn bc xỳc.
+ Mõu thun gia vic bo m khi on kt thng nht trờn nn
tng mt h t tng, mt quan h li ớch chung vi tỡnh trng phõn hoỏ
ca c cu giai cp xó hi ang din ra ht sc phc tp. Xột v c cu
giai cp, giai cp cụng nhõn Vit Nam thi k trc i mi mang tớnh
thng nht v thun nht, ch bao gm cụng nhõn quc doanh v cụng
nhõn tp th. Ngy nay, s a dng hoỏ thnh phn kinh t ó kộo theo s a
dng hoỏ c cu ca giai cp ny. Xột v phng din kinh t - chớnh tr, giai
cp cụng nhõn hin bao gm: cụng nhõn quc doanh, cụng nhõn tp th,
cụng nhõn lm vic trong cỏc doanh nghip cỏ th tiu ch, cụng nhõn
trong doanh nghip t nhõn (c hiu nh l t bn t nhõn), cụng nhõn
lm vic trong doanh nghip cú vn u t nc ngoi, trong doanh nghip
100% vn nc ngoi, cụng nhõn xut khu lao ng Xột v c cu kinh
t k thut, giai cp cụng nhõn Vit Nam hin nay bao gm: cụng nhõn lao
ng gin n; cụng nhõn k thut; k thut viờn, k s thc hnh; cụng
nhõn tri thc (lao ng ca h va nhm to ra cỏc tri thc mi, va vn
dng tri thc mi ú vo sn xut vt cht); cụng nhõn dch v thc hin
chc nng ca mỡnh bng nhng quy trỡnh, cụng ngh hin i;Xột v
ngun gc xut thõn, s cụng nhõn sinh ra trong gia ỡnh cú truyn
thng vi i l cụng nhõn chim t trng nh; phn ln trong s h cỏch
õy khụng lõu cũn l nụng dõn. S khỏc bit v ni lm vic, v truyn
thng gia ỡnh, v trỡnh tay ngh v - cựng vi nú - l s khỏc nhau v thu
nhp dn ti s khỏc nhau khụng ch v nhu cu, li ớch c th, m c
mt s vn liờn quan ti mc tiờu, lý tng sng ca cỏ nhõn cụng nhõn
cng nh ca t chc cụng on nhng nhõn t cú vai trũ quan trng bo
m s thng nht v chớnh tr, t tng, t chc ca phong tro cụng nhõn.
i ng trớ thc ca t nc cng ang tri qua mt thi k bin
ng phc tp. S a dng v ngun gia nhp i ng trớ thc, v
ngun o to, v ngnh ngh v ni lm vic ngy mt gia tng. iu
ú, v c bn, to ra sc mnh ca i ng trớ thc trong thi k i mi.
Mt khỏc, trỡnh phỏt trin cũn thp v kinh t, kh nng trang b cho
nghiờn cu khoa hc cng nh iu kin ng dng kt qu nghiờn cu
cũn nhiu hn ch ó nh hng khụng nh ti ng lc lm vic ca trớ
thc. Bờn cnh ú, cng cn thy rng, c trng hot ng ca trớ thc
l sỏng to. Mụi trng thun li nht cho hot ng ú l dõn ch. Dõn
ch cn cho sỏng to nh khụng khớ cn cho c th sng vy. Trong khi ú,
tỡnh trng quan liờu cỏi i lp vi dõn ch nc ta cũn tn ti khỏ
nng n. Liờn quan ti hot ng sỏng to ca trớ thc, chỳng ta ó tri qua
hn 10 nm son tho vi hng chc bn s tho khỏc nhau a ra Quy
ch dõn ch trong cụng tỏc t tng lý lun, nhng n nay vn cha ban
hnh c. S thiu vng ca vn bn phỏp lý ny ó v ang l mt cn
tr i vi hot ng ca trớ thc. Cỏc giai cp, tng lp xó hi khỏc cng
cú nhng im tng t. i on kt ton dõn tc ch c cng c v
phỏt huy nh mt ng lc mnh m nht khi cỏc nhõn t cu thnh cng
ng dõn tc ý thc rừ li ớch chung ca t nc, ly ú lm im tng
ng, mi ngi u n lc thc hin li ớch chung ú. nc ta hin
nay, gi vng c lp, thng nht T quc, vỡ dõn giu, nc mnh, xó hi
cụng bng, dõn ch, vn minh chớnh l im tng ng nh vy. ú l núi
v im tng ng trong tớnh tng quỏt, tm v mụ. Cũn i vo c th,
nh ó trỡnh by trờn õy, s tng ng ú li ang c th hin v thc
hin thụng qua nhng mc tiờu, li ớch c th ht sc a dng, ht sc khỏc
nhau. S kt hp hi ho cỏc mt i lp ú ang l mt nhu cu bc xỳc
nc ta hin nay.
- Phỏt huy dõn ch xó hi ch ngha, y mnh dõn ch hoỏ i sng
xó hi l ng lc ca cụng cuc i mi. phỏt huy c ng lc
ny, chỳng ta ang phi gii quyt khụng ớt mõu thun cú liờn quan. Mt
trong s ú l kinh t nhiu thnh phn nhng th ch chớnh tr li nht
nguyờn: nc ta, ch mt ng duy nht cm quyn ng Cng sn Vit
Nam. T ú hỡnh thnh nn dõn ch nht nguyờn. Dõn ch trong iu
kin mt ng Cng sn duy nht cm quyn cú nhiu thun li c bn,
song cng cú nhiu thỏch thc cam go. Nh chỳng ta ó bit, quyn lc bao
gi cng cú hai mt: mt mt, quyn lc l sc mnh to ln ng s
dng nhm a c dõn tc vo s nghip xõy dng v phỏt trin t nc;
mt khỏc, quyn lc li cú th lm h hng nhiu con ngi, thm chớ c
mt ng nm quyn lc. Cng nh V.I.Lờnin, H Chớ Minh ó ch ra t rt
sm nhiu biu hin h hng ú: tham quyn, lng quyn, li dng quyn
lc, tranh ginh quyn lc, vi phm quyn dõn ch ca nhõn dõn lm cho
dõn ch xó hi ch ngha ch cũn l hỡnh thc. S sp ca ch xó hi
ch ngha v s tan ró ca cỏc ng Cng sn cm quyn Liờn Xụ v
ụng u gn cui th k trc cng cú nguyờn nhõn sõu xa t ú.
Trong bi cnh ú, ng Cng sn Vit Nam ó khng nh ng
phi tip tc i mi, t nc phi tip tc i mi, nhng cn i mi cú
nguyờn tc; phi tip tc hon thin nn dõn ch xó hi ch ngha vi nhng
nguyờn tc ỳng n, nhng hỡnh thc, bin phỏp, bc i thớch hp. Khng
nh iu ú khụng cú ngha n nay chỳng ta ó gii quyt c mi khú
khn, mõu thun ca quỏ trỡnh dõn ch hoỏ nc ta ang t ra c t
phng din lý lun ln chớnh sỏch thc tin.
- V nhn thc: Nhn thc v dõn ch trong mt b phn cỏn b,
ng viờn v nhõn dõn cũn nhiu hn ch. Khụng ớt ngi ng nht tỡnh
trng dõn ch hin nay vi dõn ch xó hi ch ngha m chỳng ta mi
ang i nhng bc u trờn con ng to lp nú. Mt s khỏc li cú o
tng mun t ngay mt trỡnh phỏt trin cao ca dõn ch khi nhiu
tin khỏch quan v ch quan cha chớn mui. Do khụng hiu thc
cht dõn ch trong ch ngha t bn, mt b phn trong cỏn b, ng viờn
v nhõn dõn ng nhn dõn ch ú nh l giỏ tr tuyt nh m ch ngha xó
hi cng phi khuụn theo. Tỡnh trng tỏch ri, thm chớ i lp gia dõn
ch v k cng, dõn ch v phỏp lut cũn xut hin khụng ớt ngi.
- Trong thc tin:
Vic i mi nn hnh chớnh quc gia cũn rt hn ch. B mỏy hnh chớnh
cũn nhiu tng nc lm cho vic qun lý cỏc quỏ trỡnh kinh t - xó hi
cha tht nhanh, nhy v cú hiu qu. Tỡnh trng quan liờu, hỏch dch,
nhng nhiu ca mt b phn cụng chc nh nc cha c khc phc; k
cng, phộp nc b xem thng nhiu ni. Phng thc t chc, phong
cỏch hot ng ca Mt trn v cỏc on th vn cha thoỏt khi tỡnh
trng hnh chớnh, x cng. Nn tham nhng trong h thng chớnh tr cũn
trm trng. Quyn lm ch ca nhõn dõn nhiu ni cũn b vi phm.
Nhng hn ch trờn õy cú nguyờn nhõn khỏch quan v ch quan ca chỳng.
V khỏch quan: Dõn ch vi t cỏch mt vn chớnh tr do trỡnh
kinh t quy nh. Trỡnh thp kộm ca kinh t hin nay Vit Nam cha
th l mnh t tt cho s phỏt trin ca dõn ch trong xó hi. B qua ch
t bn ch ngha tin lờn ch ngha xó hi cng cú ngha l b qua dõn
ch t sn, nhõn dõn cha cú ý thc v nng lc thc hnh dõn ch, cha
cú mt nn vn hoỏ dõn ch mc cn thit, cha cú thúi quen tuõn th
phỏp lut nờn d ri vo cc oan ny hay cc oan kia. Nh nc phỏp
quyn xó hi ch ngha ca dõn, do dõn, vỡ dõn mi ang tng bc c
xõy dng; h chun phỏp lut cũn thiu v cha ng b, tiu nht
quỏn. Mt bng dõn trớ, trỡnh hc vn chung cũn cú s bt cp. Thờm vo
ú, cũn phi k ti tỏc ng t mt trỏi ca c ch th trng v hi nhp
kinh t quc t.
V ch quan: Nhn thc v dõn ch trong iu kin mt ng Cng
sn duy nht cm quyn, ang tng bc phỏt trin nn kinh t th trng
nh hng xó hi ch ngha, Nh nc phỏp quyn xó hi ch ngha, hi
nhp kinh t quc t cũn cú nhng im cha rừ. Trong khi ú, vn
ny li cha c tp trung ch o nghiờn cu. Cỏc cp u ng cha tp
trung tho lun, quyt nh, cú gii phỏp ng b, trit nhm thng nht
v quan im, ch trng, gii phỏp i mi h thng chớnh tr, tỡm tũi
nhng hỡnh thc thc hin dõn ch a dng. Vic nghiờn cu vn dõn ch
v h thng chớnh tr trong ch ngha t bn hin i, t ú rỳt ra nhng
iu cú th tham kho cho vic i mi h thng chớnh tr, phỏt huy dõn ch
xó hi ch ngha trong iu kin mt ng duy nht cm quyn Vit Nam
cũn cha t yờu cu cao. Nhiu cp b ng cha thc s tr thnh biu
tng v dõn ch trong xó hi. Thc tin ó khng nh s lónh o ca
ng l nhõn t quyt nh mi thng li ca cụng cuc i mi núi
chung, phỏt huy dõn ch trong iu kin mt ng duy nht cm quyn
núi riờng. Nhng cú mt xó hi thc s dõn ch, ng phi tng bc
vn lờn thnh biu tng v dõn ch.
dõn ch hoỏ ng, cn chỳ ý 3 im:
- Dõn ch hoỏ, i mi mnh m quỏ trỡnh hoch nh cỏc quyt sỏch
chớnh tr ca ng. Mun vy, cn t chc h thng hi ý kin nhõn dõn
theo nh k v t xut i vi mi cỏn b lónh o v t chc ng.
vic hi ý kin cú cht lng, cn to mi iu kin dõn bit ng
li, ch trng, chớnh sỏch v trỏch nhim ca c quan, cỏ nhõn, cỏn b
ph trỏch thc hin, kt qu thc hin mt nhim v no ú ó c giao.